ذبيح الله صفا

899

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

و بنظم آورده است . اين داستان منظوم را خواجو در ماه صفر سال 742 هجرى « 1 » در 5302 بيت « 2 » ساخته است . روضة الانوار منظومه‌ييست از متفرّعات بحر سريع « 3 » ( مفتعلن مفتعلن فاعلن ، يا : فاعلان ) كه خواجو آن را بپيروى از منظومهء مشهور مخزن الاسرار نظامى و بر همان سياق ساخت . اين منظومه اندكى بيشتر از دوهزار بيت دارد و شاعر آن را بعد از ذكر مقدمات در بيست مقاله و هر مقاله‌يى را در يك مقدمه و يك حكايت و استنتاج از آن پرداخته و در آن مقالات مباحثى از اخلاق و عرفان را مطرح كرده و يك‌جا نيز « 4 » وصف حالى رسا از خود ، تا آنجا كه معتكف درگاه مرشد خويش گرديده بود ، آورده است . روضة الانوار بنام شمس الدين محمود صائن وزيرساخته شده و خواجو در آن نيز از بنيان‌گذار طريقت مرشديه يعنى شيخ ابو اسحق كازرونى و از مرشد مستقيم خود امين الدين

--> ( 1 ) - : صفر بود و قمر ميزانش در چنگ * شه سيارگان با شير در جنگ بروز جيم و از مه دال رفته * ز هجرت با و ميم و ذال رفته وگر خواهى كه روشن‌تر بگويم * غبار فكرت از طبعت بشويم دو شش بر هفصد و سى گشته افزون * بپايان آمد اين نظم همايون ( حاصل : ماه در برج ميزان و آفتاب در برج اسد بودند در روز سوم ماه صفر سال 742 ) ( 2 ) - : چو اين ابيات دلكش را بخوانى * گرت بايد كه اعدادش بدانى « غلام خويش » را با « سرو » و « گلشن » * مكرر كن كه گردد برتو روشن ( حاصل : غلام خويش مساويست با 1986 ؛ سرو با 265 و گلشن با 400 و مجموع آنها يعنى 2651 را چون مكرر كنيم 5302 مىشود ) . ( 3 ) - يعنى بحر سريع مطوى مقطوع مكشوف ، و يا : موقوف ( 4 ) - روضة الانوار چاپ تهران 1306 ص 77 - 78