ذبيح الله صفا

600

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

نكتهء مهمّى كه دربارهء سعدى قابل ذكرست شهرت بسياريست كه هم در حيات خويش حاصل كرد . پيداست كه اين موضوع در تاريخ ادبيات فارسى تا قرن هفتم هجرى تازگى نداشت و بعضى از شاعران بزرگ مانند ظهير و خاقانى در زمان حيات خود مشهور و در نزد شعرشناسان عصرشان معروف بودند امّا گمان نمىرود كه هيچيك از آنان در شهرت ميان فارسىشناسان كشورهاى مختلف از آسياى صغير گرفته تا هندوستان ، در عهد و زمان خود ، بسعدى رسيده باشند و اينكه او در آثار خويش چند جا بشهرت و رواج گفتار خود اشاراتى دارد درست و دور از مبالغه است . از جملهء شاعران استاد در عصر سعدى كه در خارج از ايران مىزيسته‌اند يكى امير خسرو است و ديگر حسن دهلوى كه هر دو از سعدى در غزلهاى خود پيروى مىكرده‌اند و امير خسرو ازينكه در « نوبت سعدى » جرأت شاعرى مىكرد خود را ملامت مىنمود « 1 » . در سالهايى كه سعدى آخرين ادوار حيات خود را در شيراز سپرى مىساخت شاعرى زبان‌آور در آقسرا از بلاد كوچك آسياى صغير چنان شيفتهء غزلهاى دل‌انگيز و سخنان شيواى استاد شيرازى شده بود كه علاوه بر جواب گفتن عدهء زيادى از غزلها و قصايد او و تكرار نام وى باحترام در بسيارى از آنها ، خود چند قصيدهء غرّا بستايش

--> از صفحهء قبل تاريخ وفات سعدى هفدهم ذى حجهء سال تسعين و ستمائه ( 690 ) ثبت شده ( رجوع كنيد به مقالهء مرحوم سعيد نفيسى بنام تاريخ درست درگذشت سعدى كه پيش ازين ذكر كرده‌ايم و به فهرست كتابخانهء مجلس شوراى ملى جلد سوم از آقاى ابن يوسف شيرازى ص 563 ) . البته بايد دانست كه سال 691 را هم در مآخذ مهمى از قبيل شد الازار فى حط الاوزار از معين الدين ابو القاسم جنيد ( طهران 1328 ص 462 ) و مجمل فصيح خوافى و تذكرهء دولتشاه و نفحات الانس جامى و مجالس العشاق گازرگاهى براى تاريخ وفات سعدى مىبينيم . ( 1 ) - نوبت سعدى كه مبادا كهن * شرم ندارى كه بگويى سخن ؟ ( قران سعدين )