ذبيح الله صفا

495

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

است بىآنكه حتى يك بار از بيچاره قانعى نامى برده شود و حتى به نظر من الاوامر العلائيهء ابن البيبى در آنچه مربوط بسلطنت غياث الدين كيخسرو اول و علاء الدين كيقباد است تلخيصى است از سلجوقنامهء قانعى و شايد به همين سبب باشد كه اين كتاب بدل از سلجوقنامهء قانعى شمرده مىشده و به « سلجوقنامه » شهرت داشته است و حتى در مواردى از آن كتاب ، يعنى در شرح سلطنت علاء الدين كيقباد ، ملاحظه مىشود كه تلخيص كننده همهء اشعار يك قسمت از سلجوقنامهء قانعى را بىكم و كاست نقل كرده است . الاوامر العلائيه را ابن البيبى بنام عطا ملك جوينى و بعنوان متمّم جهانگشاى او نوشته « 1 » و در حقيقت قصدش از نوشتن كتاب بيشتر ايجاد يك اثر ادبى و نظيرسازى در برابر اثر جاويدان عطا ملك جوينى بوده است . ابن البيبى با آنكه بنابر اظهار خود مىخواست كتابش را مقصور كند بر « ذكر ابتداى دولت سلاطين سلجوقى كه بعزم غزو ممالك روم در زمان سلطان ملكشاه مندوب و موسوم گشتند . . . و . . . كيفيت فتوح بلاد و بقاع و قلاع . . . » « 2 » ، ليكن به زودى ببهانهء اينكه « كيفيت تسلط سلطان سليمان بن قتلمش بن اسرائيل و چگونگى احوال امراى كبار چون امير منگوجك و امير ارتق و امير دانشمند محقق نبود و كتب مورّخان آن مملكت تعذّرى هرچه بيشتر داشت و اثر طلب آن در حوزهء تيسّر نمىآمد » « 3 » از مقصود اصلى منصرف شده از ابتداى دولت غياث الدين كيخسرو اول پدر علاء الدين كيقباد ببعد را مورد توجه قرار داده و مخصوصا از بركت وجود سلجوقنامهء قانعى دربارهء احوال اين دو سلطان كار را باطناب كشانيده است . چون بمطالعهء كتاب الاوامر العلائيه بپردازيم ملاحظه مىكنيم علّت اساسى

--> ( 1 ) - در باب همهء اين موارد رجوع شود به آغاز كتاب الاوامر العلائيه ابن البيبى چاپ كامل فاكسيميله بهمت عدنان صادق ارزى ، آنكارا 1956 و چاپ مصحح آن بهمكارى عدنان صادق ارزى و مرحوم پرفسور نجاتى لوغال كه جلد اول آن بسال 1957 در آنكارا انتشار يافت . ( 2 ) - در باب همهء اين موارد رجوع شود به آغاز كتاب الاوامر العلائيه ابن البيبى چاپ كامل فاكسيميله بهمت عدنان صادق ارزى ، آنكارا 1956 و چاپ مصحح آن بهمكارى عدنان صادق ارزى و مرحوم پرفسور نجاتى لوغال كه جلد اول آن بسال 1957 در آنكارا انتشار يافت . ( 3 ) - در باب همهء اين موارد رجوع شود به آغاز كتاب الاوامر العلائيه ابن البيبى چاپ كامل فاكسيميله بهمت عدنان صادق ارزى ، آنكارا 1956 و چاپ مصحح آن بهمكارى عدنان صادق ارزى و مرحوم پرفسور نجاتى لوغال كه جلد اول آن بسال 1957 در آنكارا انتشار يافت .