ثاوذوسيوس سه كتاب در ميان مسلمين شهرت بسيار داشته كه يكى از آن سه كتاب الاكر « 1 » است در سه مقاله و پنجاه و نه شكل و در بعضى نسخ در پنجاه و هشت شكل كه بامر ابو العباس احمد بن المعتصم باللّه از يونانى به عربى نقل شد . قسطا بن لوقا شكل پنجم از مقالهء سوم را ترجمه كرد و بعد ازو مترجم ديگرى آن را بپايان برد و ثابت بن قرة الحرانى ترجمهء كامل كتاب را اصلاح و خواجه آن را تحرير نمود . 10 - از همين ثاوذوسيوس كتاب ديگرى را بنام « المساكن » مسلمين از ديرباز شناخته و از آن استفاده كرده‌اند . كتاب المساكن « 2 » در يك مقاله و دوازده شكل است و دربارهء اختلاف طلوع و غروب ثوابت و سيارات و ايام و ليالى نسبت بمساكنى كه در نقاط مختلف طولى و عرضى زمين قرار دارد بحث مىكند . اين كتاب را نيز قسطا بن لوقا البعلبكى ترجمه كرده و خواجهء طوسى آن را اصلاح و تهذيب نموده است . نسخ متعدد از اين تحرير در دست است و يك بار هم در جزو مجموعهء تحريرات خواجه در حيدرآباد طبع شد . 11 - كتاب ديگر ثاوذوسيوس بنام « الليل و النهار » يا كتاب « الايام و الليالى » « 3 » است كه آن را نيز مسلمانان از قديم الايام مىشناخته‌اند . الليل و النهار در دو مقاله و سى و سه شكل است و در آن از كيفيت حركات شمس و مدارات آن و علت اختلاف ايام و ليالى در فصول مختلف و طلوع و غروب آفتاب بحث شده است . مترجم اين كتاب را در كتب فهارس قديم ذكر نكرده‌اند و خواجه از روى نسخ مختلفى كه از آن در دست داشته بتحرير آن همت گماشته و در سال 653 آن را بانجام رسانيده است . 12 - از جملهء رجال بزرگى كه در اوايل دورهء عباسى نام آنانرا در تاريخ علوم رياضى مىبينيم پسران موسى بن شاكر خراسانى هستند . از موسى بن شاكر كه خود از

--> ( 1 ) - Sphericae ( 2 ) - de habitationibus ( 3 ) - de Diebus et Noctibus