ذبيح الله صفا

226

تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )

صفوى شمرد . بزرگترين علماى فقه و علوم مذهبى ديگر شيعه درين دوره از حلّه در عراق برخاسته‌اند و بايد آن شهر كوچك را بواقع مركز اساسى نشر علوم شيعه در عهد بعد از مغول دانست و اگر ما درينجا بذكر نام عالمان بزرگ اين شهر در شمار علماى ايران مىپردازيم از آنست كه پايهء فعاليت علماى شيعه در قرنهاى بعد كارهاى همين دانشمندان شاعى حلّى است كه مهمتر از همهء آنان ابن طاوس ، و محقق حلّى استاد علامهء حلّى و يحيى بن سعيد حلّى ، و علامهء حلّى ، و پسرش فخر المحققين ، و خواهرزاده‌اش عميد الدين ، و شاگرد فخر المحققين شهيد اول هستند . سيّد بن طاوس رضى الدين ابو القاسم على بن ابراهيم طاوس حلّى ( 589 - 664 ) كه نامش را پيش ازين آورده‌ايم جامع بسيارى از ادعيهء متداول ميان شيعه و حتّى نگارندهء بعضى از آنهاست ، و با آنكه كمتر بفقه مىپرداخت باز هم رساله‌هايى درين رشته داشت كه از آن جمله است كتابى بنام « غياث سلطان الورى لسكّان الثّرى » دربارهء خواندن نمازهايى كه از مردگان فوت شده باشد و رساله‌يى بنام « تحقيق المضايقة فى فوائت الصلوات » . محقّق حلّى يا محقّق اول نجم الدين ابو القاسم جعفر بن حسن ( 602 - 676 ) از عالمان معروف شيعه در قرن هفتم است كه شاگردان معتبرى مانند ابن داود و علامهء حلى داشته و اثر او در علوم شرعى شيعيان همواره با قوّت بر جاى مانده است . از مهمترين آثارش كتاب شرائع الاسلام فى مسائل الحلال و الحرام است كه باختصار آن را شرايع مىخوانند . اين كتاب بر اثر اشتمال بر مسائل مختلف فقهى چندان جانب توجّه علماى شيعه قرار گرفت كه توانست جانشين كتاب نهايهء شيخ طوسى گردد و بر آن شروح متعددى نوشته شود كه از جملهء آنهاست شرحهاى شهيد ثانى و سيّد محمّد عاملى و ابن الصائغ و محقّق كركى ( محقّق ثانى ) و مصلح صيمرى و محمّد باقر شفتى و امير حسين قزوينى و سيّد محمّد هاشم طسوجى و سيّد محمّد ابراهيم قزوينى و جز آنان كه هريك بر تمام يا قسمتى از آن شروحى پرداخته‌اند . از كتابهاى ديگرش معارج در اصول فقه و جواب مسائل مصريه و جواب مسائل عزيه و نكت النهاية و المسلك و جز آنهاست . محقّق كتاب