ذبيح الله صفا
209
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
3 - مدرسهء بشيريه كه يكى از كنيزكان مستنصر آن را بسال 653 بنا كرد « 1 » . 4 - مدرسهء عصمتيه كه بانى آن زوجهء عطا ملك جوينى بود و بسال 671 در بيرون بغداد براى فرقههاى حنبلى و شافعى و مالكى و حنفى ساخت و براى مدرّسان آن وظيفهيى معين شد « 2 » . علاوه بر مدارس مذكور ابن فوطى از مدارس ديگرى در بغداد نام برده كه بعضى حتى پيش از قرن هفتم ساخته شده و هنوز باقى مانده بود مانند مدرسهء تتشيّه و مدرسهء سعاده و مدرسة الاصحاب و مدرسهيى كه امام يحيى البكرى قزوينى صاحب ديوان بغداد متوفى بسال 700 هجرى بنا كرد « 3 » و همچنين است مدرسهء عبد القادر گيلانى ( 688 هجرى ) و مدرسهء ابو حنيفه كه تقريبا در همين حدود ساخته شد و المرجانيّه كه بسال 758 شافعيان و حنفيان براى تعليم قرآن و حديث ايجاد كرده بودند « 4 » . در ايران نيز با همهء ويرانيهايى كه در آن راه يافته بود بازماندهء مدارس پيش از مغول و همچنين مدارسى كه بعد از آن واقعهء هائل بنا كرده بودند ، ديده مىشد . ابن بطوطه سيّاح مشهور كه در اواخر سلطنت ابو سعيد بهادر خان و آغاز فترت بعد از مغول بايران آمده بود ، از مدارس متعددى اسم برد و از آن جمله است مدرسهيى كه در شوشتر ديد ، منسوب بشرف الدين موسى بن صدر الدين سليمان كه ابن بطوطه خود در آن سكونت كرد « 5 » ؛ و مدرسهيى ديگر در ايذج مركز حكومت اتابكان لرستان كه در آن مسجدى و در خارج آن حمامى وجود داشت و اطراف آن را باغها احاطه مىنمود « 6 » ،
--> ( 1 ) - حوادث الجامعه حوادث 667 ( 2 ) - ايضا حوادث 671 ( 3 ) - ايضا حوادث الجامعه ص 385 ، 390 ( 4 ) - دائرة المعارف اسلامى ، ج 3 ( 5 ) - رحلهء ابن بطوطه ، ج 1 ، ص 120 - 121 ( 6 ) - ايضا ج 1 ص 123