ذبيح الله صفا
126
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
بيعت كرد و او را « الحاكم » لقب داد و وى مدتى در سمت خلافت برقرار بود تا بسال 701 درگذشت و پسرش ابو الربيع سليمان با لقب المستكفى بر مسند خلافت عباسى نشست و بهمراهى الملك الناصر محمد بن قلاوون در دو جنگ او با تاتار شركت جست تا سرانجام در سال 740 بدرود حيات گفت و پسرش احمد با لقب « الحاكم » تا سال 753 خلافت كرد و سپس برادرش ابو بكر با لقب المعتضد خلافت يافت و در سال 763 بعد از وفات ابو بكر پسرش محمد با لقب المتوكّل تا 799 خلافت كرد و درين سال بدست ايبك از امراى ترك مصر خلع و ديگرى بخلافت برگزيده شد . . . « 1 » خلافت اسلام در خاندان عباسى بدين طريق در دورهء مماليك ترك مصر ادامه مىيافت و جانشينان پيغامبر مرجع تقليد اهل سنت ممالك مختلف بودند و تحت حمايت ملوك ترك مصر بسر مىبردند . تجديد قدرت اسلام و نتايج آن تجديد قدرت اسلام در عهد ايلخانان از دورهء سلطنت غازان خان محمود ( 694 - 703 ) آغاز شد . غازان تحت تأثير امير نوروز ، كه در مدت امارت وى در خراسان پيشكارى و سردارى او را بر عهده داشت ، و خصوصا بر اثر ارشاد صدر الدين ابراهيم بن شيخ سعد الدين حمّوى جوينى كه غالبا ملازم وى بود ، متمايل بدين اسلام گرديد و بسال ( 694 هجرى ) قبول اسلام كرد . « در اوايل شعبان سنهء اربع و تسعين و ستّمائه بحضور شيخزادهء بزرگ صدر الدين ابراهيم حمّوى ، با تمامت امرا كلمهء توحيد گفت و جمله مسلمان شدند و در آن ماه طويها كردند و بعبادت اشتغال نمودند و جماعت سادات و ائمه و مشايخ را نواخت فرموده و ادرارات و صدقات داد و در باب عمارت مساجد و مدارس و خانقاهها و ابواب البرّ احكام بمبالغت اصدار فرمود و چون ماه رمضان درآمد با جمعى ائمه و مشايخ
--> ( 1 ) - براى اطلاع از آنچه دربارهء ادامهء خلافت خاندان عباسى آوردهايم و نيز خلفاى ديگرى كه در مصر خلافت كردهاند رجوع شود به تاريخ ابن خلدون ، چاپ بيروت ج 3 از ص 1109 ببعد .