همچنان باقى بود . يحيى دولت‌آبادى در شرح‌حال خود ضمن بحث از مسافرت به سوى حجاز ، از تعصّب سنّيان سخن مىگويد و مىنويسد : « در طى مسافرت خود ، در مدرسه‌يى مدّت يك ساعت استراحت كردم ، معلّم مكتب از حال و كار و مقصد و مذهب نگارنده پرسيد . ايرانى و شيعه مذهب بودن خود را كتمان كردم ، تا بدانم او در چه عقيده‌يى است ؛ چون سخن از شيعيان به ميان آمد برآشفته شد و گفت هركس يك رافضى را بكشد بدان ماند كه هفتاد مرتبه طواف خانه خدا كرده باشد . از تعصّب او تعجّب كردم و بر حال نورسانى كه پروردهء دست تربيّت او بودند ، تأسف خوردم . آرى ، چنان كه اتّحاد مذهبى مىتواند اقوام مختلف را به يكديگر نزديك كند ، تعصّب جاهلانه نيز مىتواند بزرگترين سنگ تفرقه را در راه ائتلاف ملل بيندازد و دل آدمى را ، گورستان رحم و مروّت نمايد . . . » « 1 » زيان تحديد عقايد و افكار استاد شهيد مرتضى مطّهرى در كتاب « پيرامون انقلاب اسلامى » با صراحت تمام با تحديد عقايد ، و اعمال زور براى قبولاندن معتقدات و ايدئولوژيها ، مخالفت ورزيده است و ما جمله‌يى چند از كتاب ايشان را نقل مىكنيم : « . . . هر مكتبى كه به ايدئولوژى خود ايمان و اعتقاد و اعتماد داشته باشد ، ناچار بايد طرفدار آزادى انديشه و آزادى تفكّر باشد . . . من اعلام مىكنم كه در رژيم جمهورى اسلامى ، هيچ محدوديّتى براى افكار وجود ندارد و از به اصطلاح « كاناليزه كردن » انديشه‌ها ، خبر و اثرى نخواهد بود . همه بايد آزاد باشند كه حاصل انديشه‌ها و تفكّرات اصيلشان را عرضه كنند ، البته تذكّر مىدهم كه اين امر ، سواى توطئه و رياكارى است ، توطئه ممنوع است امّا عرضهء انديشه‌هاى اصيل ، آزاد . » سپس استاد خطاب به كمونيستها مىگويند : « . . . ما صريح و رك و پوست‌كنده داريم با شما حرف مىزنيم و مىگوئيم آقا ! رژيم حكومت ايده‌آل ما ، غير از حكومت ايدآل شماست ، رژيم اقتصادى ايده‌آل آيندهء ما ، غير از رژيم اقتصادى مطلوب شماست ، نظام اعتقادى و فكرى ما ، جهان‌بينى ما ، غير از نظام اعتقادى و فكرى جهان شماست . شما سخن خود را به صراحت بگوئيد ، ما نيز حرفهايمان را صريح و رك مىگوييم تا هركس كه مىخواهد از اين راه برود و هركس نمىخواهد از راه ديگر . من به همه اين دوستان غيرمسلمان ، اعلام مىكنم ، از نظر اسلام ، تفكّر آزاد است ، شما هرجور كه مىخواهيد

--> ( 1 ) . حيات يحيى ، جلد اوّل ، ص 73 .