اقتصاد فرتوت فئودالى ايران ، دوران سلطهء روزافزون استعمارطلبان اروپايى بر حيات اقتصادى ، سياسى و اجتماعى ما ، دوران بحران عميق رژيم مستبدانهء سلطنتى ، دوران بيدارى مردم كشور ، از خواب ديرندهء قرون وسطايى شمرد ، آن انقلاب دورانسازى ، كه در تمام مدت عمر طالبوف ، در بطون جامعهء ايرانى نضج يافت ، در اواخر عمر او درگرفت و ضربت سنگينى بر مقررات و نظامات سنتى پوسيدهء جامعه ايرانى وارد ساخت و آن را وارد مرحله تازه‌يى از رشد كرد . . . اما در صحنهء جهانى نيز ، زندگى طالبوف با يك سلسله وقايع بسيار مهم كه داراى اهميت شگرف تاريخى است مواجه گرديده مانند پيدايش انديشهء سوسياليسم و ماركسيسم ، انقلابهاى بورژوا دموكراتيك فرانسه ، و آلمان و ايتاليا ، نخستين انقلاب رنجبرى ، موسوم به كمون پاريس ، انقلاب 1905 روسيه ، پيدايش امپرياليسم ، نضج و بسط نهضت كارگرى ، و پيدايش حزب طراز نوين طبقه كارگر ، و آغاز نهضتهاى رهايىبخش ملى در يك سلسله از كشورهاى مستعمره و وابسته و غيره و غيره . . . همهء اين وقايع عظيم داخلى و خارجى در آيينهء تفكر طالبوف انعكاس يافتند و در روح او اثرات عميق خود را باقى گذاشتند . حاجى ملا عبد الرحيم طالبوف فرزند استاد ابو طالب ، و او پسر على مراد نجّار تبريزى است ، وى در اوايل قرن نوزدهم ، در 16 سالگى به تفليس رفت و نزد پيمانكارى به كار پرداخت . تماس يك جوان پرشور آذربايجانى ، كه از يك خاندان تنگدست و زحمتكش برخاسته بود با محيط اجتماعى آن روز روسيه ، و آشنايى تدريجى با جنبش انقلابى اين كشور ، در تربيت روحى و عقلى طالبوف اثرات ژرفى باقى گذاشت . وى نه‌تنها با آثار متفكران روسى آشنا شد بلكه با انديشهء ميرزا فتحعلى آخوندزاده نيز مأنوس گرديد و بر آن شد كه افكار خود را با نثرى فصيح و ساده در اختيار هموطنان قرار دهد . وى در اين‌باره مىنويسد : « از بركت كثرت مطالعه و زور مداومت ، بعضى آثار مختصر به يادگار گذاشتم كه اخلاف بنده تكميل كرده و بنده را مهندس انشاء جديد بدانند . » طالبوف آثار متعددى از كتب علمى و داستانى تأليف كرد ، مانند پندنامه مارگوس ، نخبهء سپهرى ، سفينهء طالبى ، كتاب فيزيك ، رسالهء هيأت ، مسالك المحسنين مسائل الحيات . . . كه بعضى از آنها را در زمان حيات او در تفليس يا اسلامبول با طبعى ممتاز به چاپ رسانيدند . و در ايران پخش شد و شهرت فراوان يافت و گاه ارتجاع را وادار به واكنش براى جلوگيرى از پخش اين آثار مىنمود . ( مرحوم كسروى نقل مىكند كه شيخ فضل اللّه نورى قرائت كتاب مسالك المحسنين طالبوف را ممنوع ساخته بود ) .