مرتضى راوندى
335
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
اهواز و ديگرى كه از عجايب دنياست ميان ايذج و رباط قرار دارد و آن بر رودخانهء خشكى است كه جز در ايّام بارندگى ، آب ندارد ، ولى در اين هنگام همچون دريا خروشان مىشود . گشادگى پل بر روى زمين هزار ذراع است و عمق آن 150 ذراع و گشادگى پايين آن ده ذراع . براى ساختن پايههاى پل ، زمين را كندند و آن را با آهن و سرب پر كردند تا به سطح زمين رسيد و هرچه بالاتر مىآمد آن را تنگتر مىكردند و ميان پايههاى پل و كنار وادى را تا ارتفاع 40 ذراع با جوشهاى آهن ، آكندند و روى آن سرب گداخته ريختند و آنگاه پل را روى آن پايهها قرار دادند . ياقوت پس از آن مىنويسد كه اين پل در دورهء اسلام مدتى قابل استفاده نبود تا اينكه محمد بن احمد قمى و زير حسن آل بويه سازندگان و مهندسان را فراخواند و سخت در تعمير پل كوشيد . كاركنان در سبدهايى كه بر قرقرهها آويخته بود پايين مىرفتند تا به پايهء پل برسند و چون به آنجا رسيدند سرب و آهن گداختند و آنها را بر روى سنگها ريختند تا زدن طاق پل پس از چند سال ميّسر شد . » « 1 » « چرخها و ديگر دستگاههاى آبگرد ، در جهان اسلام ، براى دو منظور به كار مىرفت ، يكى براى بالا كشيدن آب از چاهها و رودها به منظور آبيارى زمين يا سيراب كردن دامها ، و ديگر براى به راه انداختن آسيابها « 2 » - منابع مختلف مخصوصا تاريخ سيستان ، ( تصحيح ملك الشعراى بهار ) از وجود آسياى آبى و آسياى بادى در سيستان و ديگر نقاط خبر دادهاند .
--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 179 - 180 . ( 2 ) . همان كتاب ، ص 184 .