مىشود بطورىكه تنها در كتابخانه قرطبه ، به گفته مورخين ، سيصد هزار مجلّد كتاب خطى ، در علوم مختلف گردآورى شده بود . شكوك رازى بر جالينوس رازى در مقدمه كتاب شكوك مىنويسد : « مىدانم بسيارى از مردم خرده خواهند گرفت و در تأليف اين كتاب ، مرا ملامت خواهند كرد كه چگونه در مقام مخالفت با مرد جليل القدرى چون جالينوس برآمده‌ام درحاليكه از همه خلق بيشتر بر من حق دارد . . . ولى علم و فلسفه زير بار تسليم صرف و تقليد محض و قبول اقوال اساتيد ، بدون دليل و بيّنه نمىرود . . . فيلسوف خود نمىپسندد كه شاگردانش چشم بسته تسليم گفته‌هاى او شوند . . . » « 1 » علم پزشكى در عالم اسلام سازمانهاى پزشكى بعد از اسلام پس از آنكه پزشكان ايرانى مخصوصا اطباى جندىشاپور به حوزه قدرت مسلمانان راه يافتند نه‌تنها علوم و معارف ايرانى بلكه بسيارى از لغات و مصطلحات فارسى نيز بين مسلمانان شيوع يافت تا جايى كه لغت « بيمارستان » و « مارستان » به مراتب بيشتر از لغت دارالشّفا بر سر زبانها بود . شرابخانه ( داروخانه ) هر بيمارستانى داروخانه‌يى داشت موسوم به « شرابخاناه » كه آن را اعراب از لغت فارسى « شرابخانه » اقتباس كرده بودند . در دواخانه‌ها يك رئيس و عده‌يى داروساز مشغول خدمت بودند و در آنجا داروها ، معجونها ، مرهمها ، مربّاها و عطريّات و ظروف و آلات دواسازى موجود بود . در هر بيمارستان ، يك رئيس عمومى بود كه به تمام شعب بيمارستان رياست داشت و تحت نظر او رؤساى امراض داخلى ، رئيس قسمت جرّاحى ، كحّالى و شكسته‌بندى به خدمت مشغول بودند . امور بيمارستان ، تحت مراقبت « ناظر بيمارستان » اداره مىشد . حقوق اطبا برحسب موقعيّت علمى كه داشتند از 50 دينار تا 10 دينار تغيير مىكرد ( يك دينار تقريبا معادل 15 فرانك فرانسوى طلا بود ) .

--> ( 1 ) . تاريخ مختصر علم طب ، دكتر قاسم غنى ، به نقل از مجلهء يادگار ، سال اول شمارهء 4 ، ص 11 به بعد .