مرتضى راوندى
300
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
كوتاهى نكرده باشد ، گويد : اجل فرارسيده بود ، و اگر بخلاف اين باشد گويد : ديهء اين ميّت را از طبيب بگيرند زيرا وى با نادانى و كوتاهى خود وى را كشته است . . . سپس مىنويسد مستحب است كه محتسب از پزشكان تعهدى را كه ابقراط از اطبا مىگرفت بگيرد . ( براى آشنايى با سوگند ابقراط به جلد اول تاريخ اجتماعى ايران ، ذيل ص 320 مراجعه فرمايند ) . دامپزشكى در ايران باستان به حيوانات از جهات اقتصادى توجه مخصوص مىشد « . . . در اوستا حيوانات به دو گروه تقسيم شدهاند : 1 . حيوانات مفيد و سودمند مانند اسب ، گاو ، گوسفند ، شتر و ماكيان . 2 . حيوانات مضر و آسيبرسان نظير مار ، مگس ، گرگ و غيره . در منابع مذهبى و تاريخى پيش از اسلام همانطور كه از دستمزد پزشكان سخن به ميان آمده از حق و دستمزد دامپزشكان نيز گفتگو شده است . حمايت از حيوانات در دوران بعد از اسلام نيز كمابيش حيوانات و بيماريهاى گوناگون آنها مورد توجه بوده است . يكى از وظايف محتسب در شهرها و بلاد اسلامى اين بود كه مراقبت كند ، حيوانات را بيش از طاقت آنها بار نكنند ، و در هنگام استراحت بار را از پشت آنها بردارند ، بهطورى كه در بعضى منابع آمده است حيوانات به 320 نوع بيمارى مبتلا مىشدند . در ميان حيوانات ، راجع به اسب و انواع و اقسام آن و راه تشخيص اسب خوب و اصيل از اسب معمولى ، و بيماريهاى اين حيوان نجيب رسالات گوناگونى نوشته شده است . گاه نعلبندها علاوه بر تراشيدن سم و ساختن نعل مناسب ، براساس تجارب و اطلاعاتى كه داشتند به دامپزشكى نيز مىپرداختند . » « 1 » شرط تخصص در دامپزشكى به نظر ابن اخوه كسانى مىتوانند در رشتهء دامپزشكى دعوى تخصص كنند ، كه در فنون فصد ( رگزدن ) و قطع و داغ كردن بعضى از اعضاى بدن و نظاير آن صاحب اطلاع باشند . حكماى قديم براى ستوران 320 نوع بيمارى برشمردهاند ، كه مهمترين آنها عبارتند از خناق رطب ، خناق خشك ، جنون ، فساد دماغ ، سردرد ، آماس شكم ، خود آماس ، نوعى بيمارى
--> ( 1 ) . تلخيص از تاريخ پزشكى ايران ، اثر الگود ، ترجمهء جاويدان ، ص 455 به بعد .