كشورهايى نظير مصر و ساير ممالك آفريقاى شمالى به كار برده مىشود يك لغت فارسى ، و يادگار عهد ساسانيان است . بيمارستان سيّار بيمارستانها بر دو نوع بودند ، ثابت و سيّار ، بيمارستانهاى سيّار عبارت بودند از وسايل درمانى كه با اسب و قاطر و شتر بطور مداوم از محلى به محل ديگر انتقال داده مىشدند ، و اگر ضرورت ايجاب مىكرد مدتى توقف مىنمودند ، پزشكانى كه همراه بيمارستانهاى سيّار حركت مىكردند ، از هر نظر مشابه پزشكانى بودند كه در بيمارستانهاى ثابت خدمت مىنمودند . سنان بن ثابت مدتى از عمر خود را در يكى از اين بيمارستانها خدمت كرده بود . يكى ديگر از پزشكان معروفى كه همراه با بيمارستانهاى سيار حركت مىكرد « باحلى » بود كه دستيارى به‌نام سديد ابو الوفا معروف به « موراخيم » داشت كه علاوه‌بر طبابت ، چشم‌پزشك قابلى نيز بود . . . در زمان سلطان محمود يكى از بيمارستانهاى متحرك به عهده مستوفى عزيز الدين ( همان كسى كه براى اولين‌بار اقدام به تأسيس يتيم‌خانه كرد ) واگذار شد ، و او با دورانديشى و كفايت تام ، كليه وسايل و تجهيزات ، دارو ، چادر و اطباى مورد نياز و وسايل حمل و نقل لازم را فراهم ساخت . « 1 » نكته بسيار مهمى كه مستوفى عزيز الدين در مقررات بيمارستان گنجانيد و آن را به موقع اجرا گذاشت اين بود كه اسرا و سربازان زخمى دشمن نيز مىتوانستند متساويا از تسهيلات آن استفاده كنند . . . » « 2 » « بعضى از بيمارستانها براى نگهدارى بيماران مرد و برخى ديگر براى پذيرايى از بيماران زن تجهيز و آماده شده بود . هر بيمار داراى رختخوابى بود و همه‌روزه به‌وسيله پزشك معاينه مىشد . پرستاران همه‌روزه چندبار از بيماران عيادت مىكردند و دوا و غذاى لازم در اختيار بيمار قرار مىدادند در بيماريهاى روانى و فكرى نيز جاى زنان از مردان جدا بود . . . » 3 داروسازى مهمترين بخش بيمارستان ، بخش داروسازى و داروفروشى آن بود ، علم داروسازى را اعراب بطور كامل از ايرانيان آموختند و همانطور كه مىدانيم به علت وجود استادانى از تمام نقاط جهان در دانشكدهء

--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 253 . ( 2 ) . دكتر مظاهرى ، زندگى مسلمانان در قرون وسطا ، از ص 256 به بعد .