كه از احوال وى اصلا اطلاعى در دست نداريم . . . در كيمياگرى كوشش كردند و خواب و خيال مصريان را كه تهيه طلا بود ، تعقيب نمودند و اگر موفق نشدند كه آن را به دست آورند درعوض خواص حلّال اسيد سولفوريك را كشف كردند و آلياژها و ملقمه‌هاى مختلف به‌وجود آوردند و توانستند الكل بسازند . مسلمانان كه جانشين آخرين دانشمندان يونان و اسكندريه بودند افكار و تخيلات آنان را نيز به ميراث بردند و همراه با كيمياگرى به تنجيم نيز اهميت فراوان دادند . خلفا براى اطلاع از سرنوشت و تقدير خاص خود ، رصدخانه‌هاى بزرگ بنا نهادند . در اين رصدخانه‌ها اندازهء تمايل منطقة البروج را بر سطح استوا 23 درجه و 35 دقيقه معين كردند ، و طول سال را به‌دست آوردند و ابعاد كره زمين را طبق روش اراتوستن حساب كردند . آثار احمد بن قصير فرغانى ( وفات در 833 ) جز خلاصه‌يى از مجسطى نيست ، در عوض تأليفات محمد بن جابر بن سنان البتانى ( وفات 929 م ) موجب افتخار كشور اوست . البتانى مردى بزرگ و از جملهء اشراف بود و به بطلميوس ارادت مىورزيد ، خود او از لحاظ دقت در مطالعهء تقويم اعتدالين ، از بطلميوس نيز پيشتر رفت و اوّل كسى بود ، كه در علم مثلثات سينوس ( جيب ) را جانشين « وتر » ساخت و از اين تغيير ، تمام مثلثات جديد نتيجه شد . ثابت بن قرة حمرابى ( 900 - 835 ) تغييرات تمايل منطقة البروج را ثابت كرد . ابو الوفا ( 998 ، 939 ) ، كه يكى از خلفاى حامى علم ، او را به رياست رصدخانهء بغداد معين كرد ، جداول مثلثاتى ذيقيمتى به‌دست داد ، و علاوه‌بر حركتى كه بطلميوس كشف كرده بود ، توانست يك حركت كوچك ديگر ماه را نيز معلوم نمايد ، و بعدها « تيكو براهه » در آن تدقيق بيشترى كرد . . . در همين ايام بود كه بزرگترين فيزيك‌دان عرب حسن بن هيثم ( 1039 - 965 ) ، زندگى مىكرد و كتاب او دربارهء نور ، براى اولين بار توصيف صحيحى از ساختمان چشم انسان به‌دست مىدهد و قسمتهاى مختلف آن ، از قبيل مخاط خارجى و قرنيّه و شبكيّه و عنبيّه و علاوه‌بر اين اصول اطاق تاريك را شرح مىدهد . اين شخص هنگام مطالعه در انعكاس نور بدون آنكه مستقيما به مسألهء انكسار توجهى كند چنين اظهار مىدارد كه ما بين زاويهء تابش و زاويهء انكسار نسبت ثابتى وجود دارد . . . » « 1 » در فاصله بين بقراط و جالينوس ، طبيبان بزرگ اسكندريه به طب عملى و تشريحى

--> ( 1 ) . تاريخ علوم ، پير روسو ، ترجمهء حسن صفارى ، ص 118 به بعد .