مرتضى راوندى

280

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

فرهنگ غرب در قرون وسطا اروپاييان در دوران قرون وسطا يعنى از قرن پنجم تا دهم ميلادى در مراحل ابتدايى تمدن زيست مىكردند ولى از قرن يازدهم و دوازدهم ميلادى به‌بعد ، در نتيجهء بهتر شدن وسايل توليد و آشنائى با فرهنگ و تمدن اسلامى ، و رشد صنعت و كشاورزى وضع عمومى مردم بهتر شد و تمدن و شهرنشينى رو به كمال رفت . به‌نظر اروپاييان قرون وسطا ، بهبود و پاكيزگى جسم ، مانع رستگارى و توفيق و تعالى روح مىگردد و به‌همين جهت سنت پاكيزگى يونانى و اسلامى را خوش نداشتند . از اين‌رو اروپاييانى كه در جنگهاى صليبى شركت مىكردند چندان آلوده بودند كه مسلمين از گفتگو و معاشرت با آنان مشمئز مىشدند . بركنارى و پرهيز اروپاييان از آب و شستشو ، كه تا قرنهاى پانزدهم و شانزدهم ميلادى دوام آورد با پيشرفت فرهنگ صنعتى جديد و اختراع وسايل نظافت و پاكيزگى ، بهداشت و سلامت عمومى بيش از پيش مورد توجه قرار گرفت . . . « 1 » با گذشت چند قرن و با رشد ماشينيسم و بورژوازى و استقرار رژيمهاى دموكراتيك ، اروپاييان از استبداد و حكومت فردى رهايى يافتند و ملل اروپاى غربى يكى بعد از ديگرى به آزادى و حكومت ملّى دست يافتند و از بركت دموكراسى و رشد علوم و افكار در حيات اقتصادى و اجتماعى آنان پيشرفتهاى كلى حاصل شد . و به‌تدريج فرهنگ و تمدن غرب بر شرق پيشى گرفت . رشد علوم و افكار در عهد عباسيان پس از آنكه حكومت صد ساله بنى اميه پايان يافت و حكومت بنى عباس آغاز گرديد ، و بغداد دار الخلافه و پايگاه ملت اسلام شد و « اعراب با مملوكان و موالى ( كه بيشتر ايشان از ايرانيان بودند ) ، با پيوندهاى زناشويى ، آميخته شدند ، اقتباس ايشان از علم و تمدن اقوام غيرعرب روبه فزونى نهاد و عشق و علاقهء ايشان به احكام نجوم و آگاهى يافتن بر كتبى كه در اين‌باره نوشته شده بود پيوسته زيادتر شد . . . و اين گفته در ميان مردمان رواج يافت كه دانشها سه است : فقه براى دينها ، پزشكى براى بدنها و تنها ، و نجوم براى زمانها . . . » « 2 »

--> ( 1 ) . زمينه جامعه‌شناسى ، آريان‌پور ، از ص 182 به‌بعد . ( 2 ) . تاريخ نجوم اسلامى ، پيشين ، ص 174 به بعد .