سالهاى 1934 - 1938 انتشار يافت . در تأليف مقالات اين چاپ ، عده‌اى از شرق‌شناسان بسيار معروف مثل بارتلد ، ماگوليوث ، گولد تسيهر ، هوار ، نيكلسون ، بروكلمان ، كارادووو ، ماسينيون ، مينورسكى و ديگران شركت كردند ، و از مزاياى آن مخصوصا ذكر مراجع مختلف بود ، در ذيل مقالات ، كه در تكميل اطلاعات مندرج در مقالات فوايد بسيار دارد . شهرت اين دايرة المعارف ، سبب شد كه به زودى نسخ آن تمام گشت و در فاصله بيست سال ، تجديد چاپ آن ضرورت يافت . از اين‌رو در 1953 منتخبى از مقالات راجع به احكام و عقايد آن تحت عنوان دايرة المعارف ملخص اسلام انتشار يافت . و از چاپ جديد آن نيز كه مقدمات آن قبلا تدارك شده بود ، جلد اول به سال 1960 منتشر شد . دايرة المعارف اسلام متضمن مقالات سودمند در باب مباحث راجع به اسلام و اقوام اسلامى است ، و با آنكه مقالات آن - به تفاوت مراتب فضل و كمال و دقت و جامعيت نويسندگان آنها - غثّ و سمين دارد ، مرجع معتبرى براى هر محققى است كه بخواهد در باب اسلام و تاريخ آن تحقيق و مطالعه كند . ترجمه دايرة المعارف اسلام به السنه عربى ، تركى ، و اردو از چندى پيش آغاز شده است و هنوز به اتمام نرسيده . در ايران هم به اهتمام سيد حسن تقىزاده و عده‌اى از فضلاى معاصر و با همكارى وزارت فرهنگ ترجمه آن آغاز شد اما سرنگرفت و متوقف گشت . » « 1 » امروز دانش‌پژوهان و علاقمندان رشد و تكامل فرهنگ ايران ، با بىصبرى منتظرند كه مجلّدات دايرة المعارف اسلامى ، كه در پيدايش و تنظيم آن ، از قرن سوم هجرى به بعد علما و دانشمندان ايرانى ، نظير زكرياى رازى ، ابن سينا ، حجة الاسلام غزالى ، فخر رازى و عده‌اى ديگر طى قرون نقش فعال و مؤثرى داشته‌اند ، هرچه زودتر با تشويق و مباشرت و كمك مادى و معنوى وزارت فرهنگ ، و وزارت ارشاد جمهورى اسلامى چاپ و منتشر گردد ، تا دانش‌جويان و پژوهندگان ايرانى و خارجى از اين منبع عظيم و گرانقدر دانش بشرى بىنصيب نمانند . و انتشار اين قبيل آثار مخصوصا تأليف و تدوين نخستين دايرة المعارف نوين فارسى ، سند و نمودارى ، حاكى از توجه و عنايت جمهورى اسلامى به امور و مسائل فرهنگى باشد . تنظيم دايرة المعارف در اروپا - در اروپا ، دايرة المعارف عنوان عمومى هريك از كتابهائى است كه حاوى زبده‌اى ، كمابيش مختصر ، از همهء رشته‌هاى دانش انسانى ، يا از

--> ( 1 ) . دايرة المعارف فارسى زير نظر دكتر غلامحسين مصاحب و با همكارى عده‌اى از فضلاى معاصر ، جلد اول ( ا . س ) صفحات 957 و 958 .