مخصوصا ژزوئيتها و ديگر فرق متعصب به مخالفت برخاستند . بر خلاف اين گروه ، ترقيخواهان و اهل علم با كمك مقامات رسمى ، مخصوصا با كمك مادام دوپمپادور و مارگيز دار ژانسون « 1 » و با جانبدارى جدّى مالزرب « 2 » مدير كتابخانه ، به اين خدمت بزرگ فرهنگى ادامه داند . غير از خدمتگزارانى كه نام برديم ، مرد فرهنگ‌پرورى به‌نام ژكور « 3 » تمام دارائى و مساعى خود را در راه انجام و انتشار اين كار علمى به كار برد . ادبا ، دانشمندان ، فلاسفه و هنرمندانى چون ولتر ، منتسكيو ، روسو و ديگر شخصيتهاى فرهنگى به شرح زير در تأليف و پيدايش اين دايرة المعارف شركت جستند : در رشته فلسفه : هلوتيوس « 4 » و لابه كونديلاس « 5 » در حكمت الهى و علم كلام : لابه مورله « 6 » در شيمى : بارون هلباخ در تاريخ طبيعى : دوبانتن « 7 » در انتقاد ادبى : مارمونتل « 8 » در صرف و نحو و « گرامر » دومارسه « 9 » در اقتصاد سياسى : كنه « 10 » و توگو « 11 » به اين ترتيب براى اولين بار يك فرهنگ يا دايرة المعارف كه حاوى علوم و هنرهاى مختلف بود با تحمل مشكلات و رفع موانع گوناگون در فرانسه منتشر گرديد ، انتشار اين شاهكار فرهنگى تأثيرى عميق و مداوم در انقلاب فكرى و اجتماعى ملت فرانسه و ديگر ملل غرب باقى گذاشت . سير تكاملى دايرة المعارف در فرانسه :

--> ( 1 ) . Le Marquis d'Argenson ( 2 ) . Males - Herbes ( 3 ) . Jaucaurt ( 4 ) . Helsie tius . ( 5 ) . L'abbe de candillac . ( 6 ) . Thealogien I'abbe Mareblet . ( 7 ) . Daubentan . ( 8 ) . Marmontel . ( 9 ) . Dumarsaius . ( 10 ) . quesnay . ( 11 ) . Tugot .