دارد : « كدام يك از اين چهار فن ( حساب و هندسه و موسيقى و هيأت ) را بايد در وهلهء اول آموخت ؟ بديهى است آن علمى كه طبيعتا قبل از ديگران وجود داشته و بر ديگران برترى دارد و به منزلهء مبدا و ريشه و مادر آنهاست . . . علم حساب است كه تمام علوم ديگر را منسوخ مىسازد ، درحاليكه خود به‌وسيلهء علوم ديگر منسوخ نمىشود . . . « 1 » تاثير محيط در انديشه‌ها دى بور ، خاورشناس هلندى ، مىنويسد كه « جمعيت اخوان الصفا براى روشن شدن اذهان عمومى ناچار بودند پاره‌يى از عقايد و نظريات خود را در پرده و به نحوى مرموز بيان كنند ، تا مورد تكفير معاندان قرار نگيرند . از جمله در رسالهء « حيوان و انسان » آنان ، عقايد و اديان موروثى را مورد حمله قرار مىدهند و به انواع وسايل مىكوشيدند تا اذهان عمومى را بيدار كنند . اخوان دو دين زرتشتى و مسيحيت را نزديكترين اديان به كمال مىدانستند . به عقيدهء آنها حضرت محمد ( ص ) براى هدايت قومى بيابانگرد فرستاده شده است كه در صحرايى خشك مىزيستند و از زيباييهاى زندگى دنيا چيزى درك نمىكردند . . . تعبيرات حسّى كه در قرآن مجيد آمده است با فهم اين قوم تناسب داشت ، براى كسانى كه از حيث فرهنگ و معارف بالاتر از ايشانند ، شايسته چنين است كه آنها را تأويل نمايند تا مفهوم عالى روحانى اين قبيل آيات را دريابند . » « 2 » « از نظر اخلاقى نيز اخوان الصّفا مىگفتند براى آنكه كسى نمونه و مظهر كمال باشد بايد برگزيده‌ترين صفات اخلاقى ملل و نحل مختلف را فراگيرد . بنابراين كمال مطلوب براى مرد كامل آن است كه نسب فارسى ، دين عربى ، آداب عراقى ، زيركى عبرانى ، سلوك مسيحى ، پرهيز شامى ، دانش يونانى ، بينش هندى ، سيرت صوفى ، اخلاق ملكى ، راى ربّانى و معارف الهى داشته باشد . » « 3 » اندرز ابن سينا - ابن سينا مانند جمعيت اخوان الصّفا در آخر كتاب اشارات خطاب به ياران و هم‌فكران خود مىگويد : « اى برادر ! من در كتاب اشارات شيره و عصارهء حقايق را نوشته‌ام ، زنهار آن را به مردم نادان و يا كسانى كه هوش و استعداد كافى ندارند مياموز ، و از متفلسفان و خرمگسان بساط دانش مخفى دار - اگر كسى را يافتى كه اندرونش پاك و عاشق حق و حقيقت بود مستودل او را اجابت كن و از اين حكم اندك اندك به او بياموز ،

--> ( 1 ) . مأخوذ از همان كتاب . ( 2 ) . تاريخ فلسفه در اسلام ، ترجمهء شوقى ، ص 99 تا 101 ( به اختصار ) . ( 3 ) . مأخوذ از همان منبع ، به اختصار .