مرتضى راوندى
631
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
انگشت دراز و سفيدش را كشيد روى يال اسب . اسب سفيد بود با خالهاى قهوهيى روشن . خط ، تمام يال را تا دم طى كرد . . . » « 1 » مطبوعات مهم ادبى و فرهنگى دوران پهلوى « هرچند كه بعد از تبعيد رضا شاه ، نشريات روزانه به سرعت گسترش يافتند و از لحاظ تعداد ، تا حدى به پاى نشريات عهد مشروطه رسيدند ، مع ذلك تا آنجايى كه هميارى شاعران معاصر مطرح بود ، نشريات هرگز داراى خصيصه احياى ملى نشدند و هرگز تاريخچهاى از حيات شعرى عصر خودشان را - كه بعدها انجام دادند - به نمايش نگذاشتند . ادبيات ، همپاى عقايد سياسى و انعكاس رويدادها ، اهميت و انگيزههاى ديگرى داشت چرا كه از طريق آن حياتش را از مطبوعات ادوارى ويژه و نشريات ادبى و هنرى درمىيابيم . نشريه ارمغان با ادامه مسير سنت جا افتاده كه آگاهانه از ميراث ادبيات كلاسيك حفاظت مىكرده و راه تمام نوآوريهاى مبالغهآميز نوگرايان را مسدود كرده بود ، پس از مرگ مؤسس آن يعنى وحيد دستگردى اديب و شاعر ، تحت سردبيرى نسيم پسر وحيد ، ويژگى خود را همچنان نگه داشت . بعضى از بررسيهاى شعر كلاسيك مبتنى بر يافتههاى جديد ادبى - تاريخى و منابع خطى ، برخى از نشريات اتفاقى بسيار كهنهگرا را خنثى مىكرد . در سال 1322 شمسى گروهى از نوگرايان ادبى به سردبيرى پرويز ناتل خانلرى نشريه سخن را بهوجود آوردند . سخن جديدترين نوشتههاى شاعران و نثرنويسان نوين مثل بهترين آثار صادق هدايت ، محمد على جمالزاده و صادق چوبك و بزرگ علوى و فرزاد و ديگران را چاپ مىكرد . اين مجله به ندرت اتفاق مىافتاد كه اشعار معروف و يا تازه يافت شده كلاسيك را مثل ارمغان چاپ كند . سخن فضاى مناسبى را هم به ترجمههايى از ادبيات غربى از جمله آثار نوين و منتخب و خوب تفسير شده آنها ( نظير ترجمههايى از فرانتس كافكا توسط صادق هدايت ) اختصاص داده بود . در زمينه نظريه ادبى ، مقالات و مسائلى از ادبيات نوين ايران ( بهويژه شعر و مقالات متعددى راجع به ويژگى برنامهاى توسط خود سردبير ) و از جمله مطالعات متشكل در مورد تاريخ ادبيات
--> ( 1 ) . هوشنگ گلشيرى ، شازده احتجاب ، از ص 5 تا 7 .