آنجا طبيعى است كه در اثر جمود پايه اقتصادى و يكنواخت بودن شيوه‌هاى زندگى ، نيازى به ايجاد اشكال تازه ، براى فراختر كردن ميدان بروز مضامين نو ، وجود نداشت . - امروز در عصر ما يك چنين تغيير شكل به همراه تغيير مضمون كه نتيجه تغيير زير بناى اقتصادى در دنياى ايدئولوژيك است ، خواه‌ناخواه در هنر و از آن جمله در ادبيات ديده مىشود ، اين انجماد شكل تكرار مضامين ، به عبارت ديگر اين سيطرهء مطلق سنتهاى ادبى باعث بىروحى آن شده و در اين كوهسار عظيم دواوين كه پر از لفاظى و تصنع است ، شما فقط مىتوانيد مقدار ناچيزى شعر دلنشين هنرمندانه پيدا كنيد . . . براى نجات شعر از قافيه‌پردازى ، شكستن سد سنت‌ها لازم است ، در اين كار نبايد به اسلوب تازه‌پسندها از روى هرج‌ومرج رفتار كرد ( اگرچه از اين هرج‌ومرج تا حدودى نيز نمىتوان گريخت ) ولى نبايد نيز به اسلوب كهنه‌پرستهاى جامد در حصار قالبهاى لفظى و معنوى براى ابد زندانى بود . صرفنظر از ركود و انجماد در شكل و مضمون كه منجر به لفاظيهاى خنك شده و كار را به جايى رسانيده كه شعر معنى خود را از دست داده و نظم بىنظمى جاى آن را گرفته است ، جنبهء منفى ديگرى كه در ادبيات ايران به خصوص شعر ديده مىشود ، انحطاط مضامين آنست ، هجوهاى زننده ، مدحهاى خجلت‌آور ، رجزخوانيهاى زشت ، عشقبازيهاى وقيحانه ، وصف جنون‌آميزى از شراب و معجزات آن . دشمنى بىخود و بىجهتى با چرخ و فلك . ذم سفيهانه‌يى از دنيا ، ناله و ندبهء خسته كننده‌يى از دور زمانه و وضع زندگى خويش و تكرار دائمى يك مشت نصيحتهاى توخالى و يك عده احكام غلط و بى مورد ؛ اينهاست محتوى عمده ادبيات ما . عقايد صوفيانه به اشكال مختلف در اين ادبيات بروز مىكند و افكار وحدت وجودى ، و مضامين درهم و برهمى راجع به عشق و شوق و وصل و هجر و همت و سلوك و توكل و تسليم و رضا و ايثار و صبر و غيره ، گاه به قصد بيان نظريات خود در زير پرده عرفان ، در ادبيات راه مىيابد . . . وقتى شاعر خواسته است مدحى بگويد ، بدون آنكه كوچكترين پروايى از بزرگترين دروغها داشته باشد يا از محال‌انديشى و محال‌بافى خوددارى ورزد ، ممدوح را به اشكال بيزارى آورى مدح كرده و خيال شاعرانهء خود را به خدمت فلان امير طماع و خونريز گماشته است . . . در كنار اين جنبه‌هاى منفى و زيانبخش نمىتوان جنبه‌هاى مثبت ادبيات غنى هزار سالهء ايران را ناديده و ناچيز گرفت . ادبيات ما زبانى ايجاد كرده كه از لحاظ غناء تركيبات ، دقت تعابير ، تنوّع تشبيهات و استعارات ، فصاحت و بلاغت ، يكى از زبانهاى رشد يافته جهان است .