نقش مطبوعات در رشد دموكراسى صور اسرافيل - دهخدا يكى از روزنامه‌هايى كه در تاريخ مشروطيّت ايران اهميّت بسيار دارد ، نامهء هفتگى صور اسرافيل است كه نه ماه پس از استقرار مشروطيّت در تهران زير نظر ميرزا جهانگير خان از آزاديخواهان بنام ، و ميرزا على اكبر دهخدا شروع به كار كرد . ميرزا جهانگير خان صور اسرافيل ، مردى شجاع بود و بدون بيم و هراس خيانت زمامداران و رابطهء آنان را با اجانب و دشمنان ملّت ايران برملا مىساخت و به همين علّت بارها تحت تعقيب قرار گرفت و سرانجام در كودتاى 1326 ه . ق به دستور محمّد على ميرزا در باغشاه كشته شد . ميرزا جهانگير خان تنها از لحاظ انديشه‌هاى سياسى و اجتماعى مردى انقلابى نبود ، بلكه در سبك نگارش نيز راهى نو پيش‌گرفت و به‌جاى پيروى از سبكهاى ثقيل و نامطلوب قديم ، افكار و احساسات اجتماعى خود را به زبان سادهء مردم كوچه بازار بيان مىكرد و هجويه‌هاى منظوم و مقالات انتقادى خود را با عباراتى بىپيرايه و طنزآميز به رشتهء تحرير مىكشيد . مطالب صور اسرافيل بيشتر به نثر بود و جنبهء انتقادى داشت . مقالات كوتاهى كه به عنوان چرند و پرند نوشته مىشد ، هجوآميز و نيش‌دار بود و از بسيارى جهات با روزنامهء ملّا نصر الدين قفقاز و آذربايجان شباهت داشت . اين مقالات كه با امضاى مستعار « دخو » يا « خرمگس » ، « نخود هر آش » و « برهنه خوشحال » انتشار مىيافت در حقيقت به قلم ميرزا على اكبر خان قزوينى « دهخدا » منتشر مىشد ، وى طنزنويسى دقيق و قاطع بود و بدون كمترين ملاحظه و اغماض ، رژيم استبدادى عصر خود و مظالم اغنياء و فئودالها و روحانى نمايان و رياكاران را به باد انتقاد و تمسخر مىگرفت و وضع رقت‌بار روستائيان و فقر و انحطاط و بدبختى شهرنشينان و بيچارگى و عقب‌ماندگى زنان ايرانى را در آثار خود منعكس مىكرد و مردم را به مبارزه و مقاومت در برابر ستمگران تبليغ و تحريص مىنمود . وى به شدت با انديشه‌هاى خرافى ، صبر و تسليم ، ترك دنيا ، تنبلى و تن‌آسانى و جهل و بىخبرى مبارزه مىكرد و ايرانى آزاد و آباد و مردمى زنده و هوشيار مىخواست . يادى از ميرزا جهانگير خان صور اسرافيل بعد از كودتاى 22 جمادى الاولى ( 1326 ه . ق ) كه آزاديخواهان شكست خوردند و