مرتضى راوندى

262

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

كرده‌ايد ؟ با اين قتلها و غارتها كه بر ايشان وارد مىشود ، حضرات آقايان چه اقدامى براى جلوگيرى از اين مظالم انجام داده‌ايد ؟ آيا برادرى اسلامى و ترحم و امر به معروف و نهى از منكر و رفع ظلم و حفظ نفوس محترمه در شريعت ، به علما متوجّه نيست ؟ عجبا ! گاهى مىبينيم ، هرگاه صداى « دفى » در خانه‌يى بلند شود رگ امر به معروف حضرات آيات به حركت آمده ، لشكر طلاب تا ريختن خون صاحب‌خانه ايستادگى مىكنند ، اما فرياد مظلومان كه در زير چوب و فلك درباريان به آسمان بلند مىشود ، آقايان را كك نمىگزد ! اين رنجها ، توهينها و غارتها ، حبسها و زنجيرها و شكنجه‌ها كه به مسلمانان وارد مىآيد در نزد آقايان گويا از عاديّات است ؟ آيا جوابى براى روز جزا حاضر كرده‌ايد ؟ . . . به اين امّت كه براى تحصيل شما كرور كرور پول تحميل آنها شده چه مدد و كمكى رسانيده‌ايد ؟ . . . آيا امّت ودايع خدا و رسول نيست ؟ با اين ودايع چه رفتار كرده‌ايد ؟ . . . كى ملّت را دعوت به رفع ظلم نموديد و كسى نشنيد ؟ ملت را ظالمان گوسفندوار سر بريده از گوشت و دنبهء آنها ، طعمهء شما را هم مىدهند ، كى گفتيد اين ظلمها را حق ندارند ؟ » انتشار اعلانها ، شبنامه‌ها و تكثير روزنامهء قانون و ديگر مطبوعات مترقى با دست‌نويسى يا چاپ ژلاتين و رفتن نسخه‌هايى از اين نوشته‌هاى انقلابى به مقرّ و خوابگاه شاه ، وى و نايب السّلطنه را سخت نگران و عصبانى كرده بود . امين الدوله كه خود وزير پست بود ، چون مردى خيرخواه و مترقى بود در پخش و توزيع مطبوعات مترقى سختگيرى نمىكرد . بالاخره دستگاه پليس عده‌يى را به گناه دوستى با ملكم و انتشار روزنامهء قانون دستگير كردند ، در بين دستگيرشدگان حاج سياح با تحمّل شكنجهء بسيار از افشاى اسرار خوددارى كرد . وى با ميرزا رضا كرمانى و 9 نفر ديگر در زندان باقى ماندند و بقيه آزاد شدند . اين گروه يازده نفرى را زنجير به پا و گردن ، همراه با 20 نفر سرباز مسلّح با گارى به قزوين انتقال دادند و پس از دو سال حبس و شكنجه ، متهمّان به « قانون‌خواهى » در جمادى الاخر ( 1310 ه . ق ) آزاد شدند ، ولى ميرزا رضا كرمانى در زندان باقى ماند . در اين دوران فشار و اختناق روزنامه‌هاى مترقّى كه خارج از مرزهاى ايران منتشر مىشد ، رو به فزونى نهاد ، غير از روزنامهء اختر و قانون ، روزنامه حكمت به مديريّت زعيم الدّوله در قاهره منتشر شد و مدت 20 سال در راه بيدارى و آگاهى ايرانيان سعى و تلاش نمود ، يك سال پس از انتشار حكمت ، روزنامهء معروف و كثير الانتشار حبل المتين در جمادى الثانى 1311 زير نظر مؤيد الاسلام در كلكته ايجاد شد و بيش از سى و هفت