خداوند تعالى خواهانم كه اين واقعه را اسباب فوز من قرار دهد و دلهاى پاك منوّر به ايمان را شاد گرداند . . . آمين ، اميدوارم نه در عزم شما وهن و نه در حرارت ايمان شما نقصى حاصل شود ، بلكه اين واقعه بر مراتب ايمان بيفزايد . » « 1 » پس از كشته شدن ناصر الدين شاه به دست ميرزا رضاى كرمانى و اقرار او در مرحلهء بازپرسى بر اينكه سيّد او را در قبول ظلم ملامت كرده است ، دولت ايران سيّد را به اصرار از دولت عثمانى خواست ، ولى دولت مزبور به بهانه‌ها و معاذير گوناگون نپذيرفت ، تا آنكه در رجب 1314 شايع شد كه سيّد به بيمارى سرطان زبان مبتلا شده ، پس از چند ماه ، وى در جريان يك عمل جراحى درگذشت ، در حالى كه از چندى پيش مقررى او را سلطان عثمانى قطع كرده بود و دوستان ديرينش از بيم سلطان به عيادت او نمىرفتند . به اين ترتيب زندگى پرماجراى اين مرد مترقى ، مجاهد و انقلابى پايان پذيرفت . امين الدوله ميرزا على خان امين الدوله ، فرزند محمد خان مجد الملك سينكى است كه در 18 ذيقعهده 1259 در تهران متولد شد و پس از فراگرفتن تحصيلات مقدماتى در پناه تعليمات پدر به آموختن زبان فرانسه همت گماشت و با فرهنگ و تمدن غرب آشنا گرديد ، در عهد ناصر الدينشاه منشى حضور او بود . در سال 1290 به منصب وزارت رسائل ارتقا يافت ، بعدا ادارهء پست و يك سال بعد ضرابخانهء دولتى و ضرب مسكوكات نيز به او واگذار گرديد ؛ در سال 1295 براى ابلاغ تعزيت شاه متوفى و تهنيت جلوس شاه جديد مأمور دربار ايتاليا شد ، پس از مراجعت ادارهء دار الشوراى دولتى و وساطت ابلاغ اوامر شاه به مجلس به عهده او واگذار شد . ناصر الدينشاه با اينكه اصولا با قانون و اجراى عدالت مخالف بود ، پس از مراجعت از اروپا براى فريبكارى و عوامفريبى در سال 1306 امر به تدوين قانون داد و امين الدوله ، كتابچه‌يى در اين زمينه تنظيم كرد و فرمان اجراى آن صادر شد ، ولى هيچگاه به مرحلهء عمل درنيامد . امين الدوله در دوران پيشكارى آذربايجان حاجى ميرزا حسن رشديه را كه از بيم مخالفان فرهنگ جديد ، به قفقاز فرار كرده بود ، با تلگراف به تبريز فراخواند و با دست او دبستان باشكوهى بنيان نهاد . چون مظفر الدين شاه به سلطنت رسيد در سال دوم پادشاهى ، امين السلطان را كه عنصرى مرتجع و فاسد بود ، از صدارت برداشت و در اواخر سال ( 1314 ه . ق ) امين الدوله را به تهران فراخواند و ادارهء امور را به او سپرد . امين الدوله در دوران قدرت از

--> ( 1 ) . نامه مورخه 3 جمادى الاولى 1309 ( مجموعهء اسناد ) ، به نقل از صبا تا نيما ، ص 374 .