مرتضى راوندى
50
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
امين و مانون باشند و از دانش خود علم گذشته و تدبير و ادب استوارى را به ما افاده بخشند . نطاحه در وصف كتاب گويد : كتاب رفيق و همنشينى است كه هنگام مشغول بودنت به كار ، با تو سخنى نگويد ، و وقتى كه در شادى و خوشى هستى ، تو را به خود نخواند و براى ديدار خود ، از تو تقاضاى آرايش ندارد ، كتاب همنشينى است كه سخنى مبالغهآميز نگويد و دوستى است كه تو را فريب ندهد ، و رفيقى است كه تو را به ستوه نياورد ، و ناصحى است كه از تو براى خود فزونى نخواهد . » « 1 » انواع خط ابن مقفع گويد : ايرانيان را هفت نوع خط است كه يكى از آنها به نوشتن دين اختصاص داشت و به آن « دين دفيريه » مىگويند و اوستا را به آن نويسند . خط ديگرى نيز دارند كه به آن « ويش دبيريه » مىگويند و 365 حرف دارد و به آن فراست ( آثار قيافه و زجر و ( خودستائى ) و تفأل و مانند آن ) و شرشر آب و طنين گوش و اشارات چشم و چشمكزدن و ايماء و اشاره و امثال آن را نويسند . . . اماد مويد گويد : ابن خط به منزلهء معمّا بود ، چنان كه در خط عربى هم معماهائى است . - ايرانيان خط ديگرى نيز دارند كه به آن « كشتج » گويند و 24 حرف دارد و با آن عهود و موأمرات و اقطاعات را نويسند و نقش انگشتر و نگارهاى جامه و فرش و سكه و درهم فارسيان با اين خط است . و خط ديگرى دارند به نام « كشتج » در 27 حرف كه طب و فلسفه را با آن نويسند . و خط ديگرى دارند به نام « شاه دبيريه » كه فقط پادشاهان در ميان خود با آن مكاتبه نمايند و آموختن آن بر مردم ممنوع است . . . حروف آن نقطه ندارد ، پارهاى از حروف را به زبان سريانى قديم كه زبان بابليان است نوشته و آن را به فارسى مىخوانند و عدد آن 33 حرف است و اين خط ويژهء تمام طبقات مملكت است و خط ديگرى دارند كه آن را « راس سهريه » مىنامند و پادشاهان اسرار خود را براى اشخاص و ساير ملل با آن نويسند كه شمارهء حروف آن 40 حرف است . خط ديگرى دارند به نام « راس سهريه » فلسفه و منطق را با آن نويسند و حروف آن 24 و داراى نقطه است .
--> ( 1 ) . همان كتاب ، ص 17