از سمرقند تا اندلس بود . بديهى است زمينهء گسترش اين آثار طورى فراهم آمده بود كه انتقال كتابى از بخارا يا گرگان و اصفهان به قاهره و قيروان و قرطبه بدان مقدار از زمان نياز داشت كه دانشمند مسافرى مىتوانست اين مسافت را در آن اثنا بپيمايد و كتاب را همراه ببرد . هنگاميكه ابن سينا از همدان به اصفهان آمد و مورد توجه مخصوص ابو جعفر كاكويه ملقب به علاء الدوله قرار گرفت ، به شرحى كه در ديباچهء دانشنامه مىگويد : فرمان بزرگ از خداوند ، امير جليل ، سيد مظفر ، علاء الدوله و عضد الملك و ولى النعم ابو جعفر محمد بن دشمنزيار مولى امير المؤمنين ( كه زندگانيش دراز باد و بخت پيروز و پادشاهىاش برافزون ) آمد به من بنده خادم درگاه وى كه يافته‌ام اندر خدمت وى همه كامهاى خويش از ايمنى و بزرگى و شكوه و كفايت در پرداختن به علم و نزديك داشتن ، كه بايد من خادم ، آن مجلس بزرگ را كتابى تصنيف كنم به پارسى درى كه اندر وى اصلها و نكته‌هاى پنج علم از علمهاى حكمت پيشينگان كرد آوردم به غايت مختصرى . . . پس من خادم هرچند كه خويشتن را پايگاه اين كار ندانستم و اين كار افزون از قدر خويش ديدم كه چون طاعت اين و فرمان ولىنعمت خويش ببرم به خجستگى طاعت توفيق بار آورد و توكل كردم بر آفريدگار و به فرمانبردارى مشغول شدم . . . » ابن سينا قسمت‌هاى منطق و الهيات و دانشنامه را قدرى مبسوطتر از متن نجات عربى تصنيف و به علاء الدوله تقديم كرد . از آنچه در مقدمه گفته ، مىتوان دريافت كه چون عمل بىسابقه و ابتكارى بود احساس دشوارى و ناتوانى پيش از آغاز عمل مىكرد . ولى تسلط او بر دانش و زبان تأليف ، او را در انجام اين دستور موفق ساخت و توانست نخستين متن فلسفى را به زبان مادرى خود بنويسد و به امير ديلمى حامى و ولينعمت خود تقديم كند . چنان كه مىدانيم قسمت چهارم كتاب را كه رياضى و موسيقى باشد توفيق تأليف نيافت يا چنان كه ابو عبيده عبد الواحد جوزجانى قديمترين شاگرد او در مقدمهء بخش رياضيات از دانشنامه مىگويد ، « از ميان رفت و بدست او نرسيد » . بدين‌سبب ابو عبيده از چند رسالهء عربى رياضى كه از شيخ در دست داشت علم رياضى را ترجمه كرده و بر سر علم ترازو و زيرين و زبرين افزود و موسيقى را از متن شفا خود برگزيد و بدان پيوست . اما اين كتاب چنان كه در نزهت‌نامهء علائى نوشته شده پسند خاطر علاء الدوله نيفتاد و از آن نتوانست منظور خود را در آموختن فلسفه تأمين كند . بديهى است باعث بر اين پيش آمد آن بود كه علاء الدوله كاكويه مردى مازندرانى