مرتضى راوندى
211
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
دربار محمود سلطان محمود به پيروى از روش سامانيان مايل بود كه دربارش مركز اهل علم باشد : ولى چون مردى سنى و متعصب بود ، بعضى از دانشمندان به اين معنى راغب نبودند . با اينحال محمود از موقعيت سياسى خود استفاده كرد و عدهيى از فضلا و اهل علم را كه با آسايش و به راحتى در دربار مامون خوارزمشاه مىزيستند ، نزد خود فراخواند . سه تن از آنان يعنى ابوريحان و بو الحسن خمّار و ابو نصر عراق اين دعوت را اجابت كردند ؛ ولى ابو على سينا و ابو سهل مسيحى امتناع ورزيدند و پنهانى گريختند . اتفاقا ، در بيابان ، طوفانى سخت روى داد و بو سهل مسيحى جان سپرد ؛ ليكن ، ابو على سينا پس از تحمل مشقات فراوان خود را به دربار شمس المعالى قابوس بن وشمگير رسانيد . ابن سينا شيخ الرئيس حجة الحق امام الحكما ابو على سينا ، متفكر و فيلسوف و پزشك نامدار و نويسنده بزرگ ايران ، در قرن چهارم هجرى است . بعضى او را معروفترين دانشمند عالم اسلام و يكى از بزرگترين فضلايى مىدانند كه تاكنون پا به عرضه وجود گذاشته است . ولادتش در خورميشن به سال 370 هجرى ، نزديك بخارا اتفاق افتاد « نام مادر ابن سينا « ستاره » كه صورت فارسى « استارك » پهلوى مىباشد ، قرينهيى بر فارسى زبان بودن خانوادهء او محسوب مىشود « 1 » وى به تشويق پدر اسماعيلى مذهب خود ، پس از كسب مقدمات علوم ، نزد ابو عبد الله ناتلى به فراگرفتن منطق و آثار اقليدس و المجسطى همت گماشت ، سپس شخصا در حكمت و فلسفه مطالعه كرد ، تا جائى كه در 18 سالگى از فراگرفتن علوم آن دوران فارغ گرديد ، نخستين اثر او كتاب حكمت العروضيه است كه در 21 سالگى نوشت . ابن سينا پس از مدتى اقامت در بخارا در اثر انقلابى كه در اوضاع سياسى سامانيان پديد آمد ، از بخارا به خوارزم رفت و در سال 403 هجرى از ترس سلطان محمود غزنوى كه تصميم به تسخير آن ديار گرفته بود از خوارزم به گرگان و از آنجا به رى و قزوين و همدان رفت و مدتى وزارت شمس الدوله فرمانرواى همدان و جبال را بهعهده داشت . بعد از وفات شمس الدوله چندى در زندان بسر برد و پس از رهايى به اصفهان نزد علاء الدوله كاكويه رفت و همچنان در سفر و حضر با او بود تا در سال 428 هجرى
--> ( 1 ) . نظريهء محيط طباطبايى : مجله آينده ، سال هفتم ، شماره 9 و 10 ، ص 658 .