نخستين نثرنويسان ايران بعد از اسلام طبرى ابو جعفر محمد ابن جرير طبرى ، يك از بزرگترين مورخان ايران و عالم اسلام است كه در تفسير و فقه نيز تبحر و تخصص داشت در حدود 225 در آمل تبرستان متولد گرديد و از كودكى با شور و شوقى كم‌نظير به تحصيل علم پرداخت و براى فراگرفتن دانشهاى عصر خويش به مراكز فرهنگى آن روزگار يعنى به رى ، بغداد بصره و كوفه سفر كرد و چندى در طلب علم حديث ، راه مصر و شام پيش‌گرفت . وى در نيمهء قرن سوم ه . ق ، دانشمندى مشهور بود و با مقام شامخى كه در فقه و تفسير ، داشت سخت متواضع و فروتن بود ، اين مرد پژوهنده در قبال مذاهب اربعه اهل سنت و جماعت مذهبى جديد تأسيس نمود به نام مكتب « جريريّه » كه پيروان و معتقدانى نيز يافت ؛ ولى در برابر مذاهب اربعه دوام نيافت و اهميت و اعتبارى كسب نكرد . مهمترين اثر طبرى تاريخ مشهور او به نام تاريخ الرسل و الملوك ، معروف به تاريخ طبرى است و اثر ديگرش جامع البيان فى تقسير القرآن نام دارد ، كه به تفسير طبرى شهرت يافته است . علاوه‌براين دو كتاب بزرگ ، كتابهاى چندى در احكام شريعت و فقه به رشتهء تحرير درآورده است . نمونه‌اى از نثر ترجمهء تاريخ طبرى : در ترجمه تاريخ طبرى در ذكر خطبهء منوچهر ، پس از مقدمه‌اى از راه‌ورسم سياست و مملكتدارى و خصال « كمال مطلوب » يك پادشاه سخن مىگويد ، از جمله مىنويسد : يك پادشاه دادگستر واقعى بايد نعمتهاى جهانى را فقط براى خود نخواهد ، بلكه با حسن نيت وسعهء صدر بايد همه افراد اجتماع را در خوشيها و خوراكها و پوشاكها شريك و سهيم خود گرداند : « . . . بايد هرچيزى كه ملك را بود از نعمت و خواسته و فراخى ، رعيت را همچنان بدهد . . . مگر آنچه كه ملك را باشد خاص ، و