نيكو و انواع زينتها و اسبهاى تندرو و گردونه‌هاى خروشنده و زروسيم و لباسهاى فاخر و جز اينها برخوردار شوند . « 1 » « در همين كتاب ، در بخش زامياديشت ، ضمن ستايش از فركيانى ، گيتى را پيرنشدنى ، نمردنى ، نگنديدنى ، نپوشيدنى ، جاودان زنده و جاودان بالنده » مىخواند . استاد پورداود ، در بخش نخست از « گاتها » يعنى سرودهاى زرتشت ، مىنويسد : « پندار نيك ، گفتار نيك و كردار نيك مايهء رستگارى است ؛ چنان كه پندار بدگفتار بد و كردار بدمايهء تباهى است . دروغ سهمگين‌ترين دشمن مردمى است ، بايد از آن دورى جست و به راستى روى نمود . مزدا اهورا نيازمند قربانى و خون گاو و گوسفند نيست . . . هرآنكه زمين آبادان كند و به كشت و زرع پردازد و از چهارپايان سودمند نگاهدارى كند ، خداوند را از خود خشنود سازد . . در اين جهان ، بد در برابر نيك و زشت در برابر زيباست ؛ زندگى جنگى است ميان اين دو . . . » چنان كه گفتيم ، امستد ، محقق آمريكايى ، با توجه به مندرجات كتاب ونديداد ( داد ضد ديوان ) مىنويسد : مردم آن روزگار از چرم و پارچه‌هاى بافته براى پوشاك ، و از چادرهاى نمدين و خانه‌هاى چوبين و زاغه‌ها و خانه‌هاى خشتى براى مسكن استفاده مىكردند . سگ مورد علاقهء عمومى بود ، و چون يك عضو خانوادهء بشرى نگهدارى مىشد ، و مراقبت از خانه و گله را به عهده داشت . « 2 » حفر قنات ، ايجاد ترعه و سدبندى و آبيارى با اصول صحيح ، در ايران كه از ديرباز به علت كمى آب ، كشاورزان رنج مىبردند ، سابقه‌اى كهن دارد . سد و بند بزرگى توسط مهندسين و كارشناسان عهد باستان در حوالى سغد و خوارزم ايجاد كردند رود بزرگ آن‌كه به نام « اكس » معروف بود مىگويند : « اين شط در گذشته به پنج شعبه تقسيم مىشد . . . اما از زمان تسلط پارتها . . . به امر پادشاه بزرگ ، در هريك از گذرگاهها سدى بنا كرده‌اند و چون ديگر آب مخرجى ندارد ، دشتى كه بين اين مرتفعات واقع شده به صورت بركهء آبى درآمده است ؛ زيرا آب شط پيوسته جارى است اما نمىتواند به خارج راه يابد . . . » « 3 » بطورى كه از گفتهء هرودوت برمىآيد ، پس از ايجاد سد ، آب جيره‌بندى شد و مأمورين ديوان در مقابل اخذ پول ، آب را بسوى دهات موردنظر روان مىساختند . در ميان صاحبنظران عهد باستان ، چنان كه ديديم ، زرتشت به زندگى اقتصادى و مادى مردم توجه فراوان داشت ، ولى پس از حملهء اسكندر و استقرار حكومت سلوكيان ، در طول مدت يك قرن ، تمدن ايرانى و هلنى درهم آميخت ، و با روى كار آمدن پارتيان ، رشتهء ارتباط فرهنگى ايران و يونان قطع نشد ؛ ولى در طى اين مدت طولانى كه حدود شش قرن به طول انجاميد ، ما از سير علوم و افكار و انديشه‌هاى فلسفى و اجتماعى و اقتصادى ايرانيان به كلى بيخبريم . آنچه مسلم است ايران در طى پنج قرن حكومت اشكانيان ، با روم و چين و يونان و ديگر كشورها مناسبات اقتصادى داشته است . « در كتاب « شىجى » نخستين سفير چين به مملكت اشكانيان ، دربارهء وضع عمومى مردم اين منطقه ، چنين آمده است : « اكثر مردم دهقانند و به كار كشاورزى اشتغال دارند ؛ برنج و جو

--> ( 1 ) . ر ك : يشتها ، پيشين . ج 2 ، ص 184 . ( 2 ) . ر ك : تاريخ شاهنشاهى هخامنشى ، پيشين . ص 23 . ( 3 ) . تاريخ هرودوت ، ج 3 .