مرتضى راوندى

621

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

در سال 1907 مخارج راهدارى و كرايهء مسافرت مطابق جدول زير بود : « 1 » مهمانخانه‌ها : « ايران ، از لحاظ نداشتن وسايل آسايش و مهمانخانه‌هاى قابل سكونت ، مشهور است . دو يا سه مهمانخانه در پايتخت اين كشور وجود دارد ولى مسافر اروپايى مردد است كه آنها را براى اقامت به دوستانش توصيه كند . يكى از اين مهمانخانه‌ها در قزوين ، يكى در اصفهان ، و ديگرى در همدان مىباشد . غير از اين ، در سراسر ايران ، محل ديگرى كه بتوان نام مهمانخانه يا مسافرخانه بر آن اطلاق كرد ، يافت نمىشود . - چون مسافر رختخواب و غالبا غذاى خود را نيز با خود حمل مىكند ، براى تعيين موقع صرف غذا آزادى كامل دارد . » « 2 » وضع راهها در عهد صدارت عين الدوله ( سلطان عبد الحميد ) : از دوران صدارت عين الدوله ، اسنادى در دست است كه از مظالم مأمورين ديوانى و راهزنى و غارت اشرار حكايت مىكند . در اين نامه‌ها كه عموما بدون تاريخ و خطاب به « جناب مستطاب اجل اكرم افخم ، آقاى وزير مخصوص دام اقباله » نوشته شده است از جمله چنين مىخوانيم : « . . . يك نفر مازيارى را در يك فرسخى برازجان مقتول ساخته‌اند و از قرار معلوم . قاتل آقا خان پسر ميرزا على خان ضابط سابق برازجان بوده است . همچنين علىيار نام كه از طايفهء بابرى برازجان و سالهاست كه در كوه كيكان مشغول راهزنى و شرارت است ، دويست رأس گوسفند اهالى برازجان را به غارت برده است ، و نيز در اين راه ما بين شيراز و بوشهر ، تفنگچيان كنار تخته ، نهايت بيعدالتى را نسبت به قوافل و عابرين نموده و از خود تلگرافچى كه از آنجا عبور مىكرده است ، وجهى مطالبه كرده‌اند ، و به زور يك پتو كه هفت تومان قيمت داشته ، از او گرفته‌اند . همچنين 15 رأس قاطر مكاريان دوانى كه بار برنج و انار داشته و جو حمل مىكرده ، تفنگچيان ملا منصور در كنار تخته ، گرفته بسرقت برده‌اند . حسب الامر ، مقرر گرديد كه تفصيل اين فقره چيست و چرا بايد تفنگچيان اينطور با مردم سلوك نمايند .

--> ( 1 ) . سفرنامه از خراسان تا بختيارى ، پيشين . ص 1136 - 1135 . ( 2 ) . سفرنامهء فرد ريچاردز ، پيشين . ص 94 .