سطر بعد مىنويسد : « . . . چون از خوان برخاست و سوى خوابگاه آمد ، اسباب سلاطين از بستر خسروانى و طشت و آفتابه‌هاى زرين و مجمرهء مرصع و حمام سفرى و غلامان خورشيد روى مشك موى بديد . » « 1 » فقدان امنيت در راههاى ارتباطى وضع راهها : لبيبى از شعراى معروف اواخر قرن چهارم و اوايل قرن پنجم هجرى ، در اشعار زير ، وضع آشفتهء راهها را در آن ايام تصوير مىكند : كاروانى همى از رى بسوى دسكره شد * آب پيش‌آمد و مردم همه پرقنطره « 2 » شد گله دزدان از دور بديدند چو آن * هريكى ز ايشان گفتى كه يكى قسوره « 3 » شد آنچه دزدان را رأى آمد بردند و شدند * بد كسى نيز كه با دزد همى يكسره شد رهروى بود در آن راه ، درم يافت بسى * چون توانگر شد ، گفتى سخنش نادره شد هرچه پرسيدند او را همه اين بود جواب * كاروانى زده شد ، كار گروهى سره « 4 » شد ناامنى راهها كه لبيبى از آن ياد كرده ، كمابيش مدت 13 قرن يعنى تا پايان دورهء قاجاريه دوام يافت . اوحدى مراغه‌اى در اين بيت ، تلويحا به خطراتى كه كاروانيان را تهديد مىكرد اشاره مىكند : از پى كاروان تهيدستان * شاد و ايمن روند چون مستان گاه نويسندگان در پيرامون امنيت و آرامش راهها گزافه‌گويى مىكردند : « . . . چنانك در مبالغت گويند ، طشت زر بر سر نهاده عورتى را تنها ، بيم و ترس نبودى . جهانگشاى جوينى در جاى ديگر ، مىخوانيم : « . . . و هر راهى كه به صد سوار قطع نتوانستى كردن ، زن آبستن ، طشت زر بر سر مىنهد و مىگذرد . » - عقد العلى به علت ناامنى راهها نه تنها ذخاير مادى بلكه گاهى كتب و يادداشتهاى علما به باد يغما مىرفت . در سالهاى ما بين 448 تا 456 هجرى ، غزالى ساكن طوس بود و در اين مدت ، فقط بازديدى از شهر گرگان به عمل مىآورد . . . كاروان غزالى هنگام مراجعت از گرگان ، مورد حملهء دزدان قرار گرفت و همراه اموال كاروانيان يادداشتهاى غزالى بوسيلهء دزدان ضبط گرديد . غزالى ناچار در طلب دفترچه‌هاى خود ، به رئيس دزدان مراجعه مىكند و او ضمن استهزاء چنين معلوماتى كه به سهولت مىتواند مورد دستبرد قرار گيرد ، يادداشتها را به غزالى پس مىدهد . گاه طالبان علم و مردم بىپول ، راههاى طولانى را پياده طى مىكردند . ياقوت حموى ، در معجم الادباء ، مىگويد : حكايت كنند كه ابو زكريا يحيى بن على بن خطيب تبريزى ( 502 - 421 ) شارح مشهور ديوان حماسه ، موقعى كه سنين عمرش از هفده متجاوز بود ، نسخه‌اى از كتاب التهذيب ازهرى در لغت بدست آورد و آن را در كيسه‌اى نهاد و بر دوش

--> ( 1 ) . اخبار سلاجقهء روم . [ با متن كامل مختصر سلجوقنامهء ابن بىبى ] به اهتمام محمد جواد مشكور . ص 166 . ( 2 ) . پل ( 3 ) . شير ( 4 ) . خوب