مرتضى راوندى
417
تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )
حوادث سال 249 ذكر كرده است . در سال 280 ، در رى و طبرستان ، آبها بخشكيد و چنان شد كه هرسه رطل ( هر رطل 2795 / 1 كيلوگرم ) آب را به يك درهم ( هر درهم مساوى قدرت خريد 25 ريال ) مىفروختند و قيمتها فزونى گرفت . در سال 281 نيز مانند سال قبل از آن ، در رى و طبرستان خشكسالى و بىآبى بود . طبرى و ابن اثير از اين وقايع ياد كردهاند . در سال 344 ، وبايى بىامان به رى روى آورد و از مردم آنجا چندان بكشت كه بشمار نمىآمد . در ذى حجهء 346 زلزلهاى سخت ، بسيارى از بناهاى شهر رى را درهم ريخت و جمعى كثير از مردم آنجا را بكشت . در سال 347 ، در شهرهاى جبال ( كه رى نيز در آن شمار است ) بيمارى و با كشتارى عظيم كرد ، و بيشتر درگذشتگان زنان و كودكان بودند . در ربيع الاول سال 524 ، در بلاد جبل و عراق و موصل و الجزيره ، زلزلهاى عظيم روى داد كه خرابى بسيارى را سبب آمد . در سال 571 ه ، شهرهاى واقع ميان عراق تا ماوراء رى ، دستخوش زلزلهاى عظيم گرديد و جمعى انبوه به هلاكت رسيدند ، و بناهاى فراوان با خاك يكسان شد ، و آسيب بيشتر به رى و قزوين وارد آمد . در كامل ابن اثير ، از كليهء وقايع ناگوارى كه ياد كرديم ذكرى بميان آمده است . اين بود اهم مصائبى كه به مردم رى از قهر طبيعت رسيد ، لكن همهء اينها و نزاعهاى تعصبآميز مردم اين خطه ، در برابر آنچه در آغاز قرن هفتم از دست خونخواران مغول كشيدهاند مشتى است از خروار ، و اندكى است از بسيار . و اگر نام شهر رى در ادوار بعد ، در ذكر زلازل و امراض عام مرگبار و قحط سالها در منابع كمتر به چشم مىخورد ، ظاهرا بدان سبب است كه اين شهر ديگر ذكر و شهرت و عظمت و اعتبار روزگار پيشين خود را از دست داده بود . » « 1 » تگرگ در سيستان : در تاريخ سيستان در ضمن وقايع سنهء تسع عشرة و اربعمائه ، مىنويسد : « اندر سنهء عشرين ، تگرگ بسيار آمد به سيستان ، چنانك مرغان آن ديار بسيار بمردند و بگرفتند كه بال ايشان شكسته بود ؛ و يكى از آن تگرگ بركشيدند ده درم سنگ بود . » « 2 » حوادث ناگوار ارضى « ابن جوزى در تلقيح از محمد بن حبيب هاشمى نقل نموده كه در ايام دولت متوكل ، سيزده قريه از قراى قيروان به زمين فرو رفت چنانچه از ساكنان آن قرى زياده از چهل و دو كس نجات نيافتند . و در سنهء اثنين و اربعين و مأتين ، در دامغان ، زلزلهاى واقع شد كه نصف عمارت آن بلده ، ويران گشت ؛ و ثلث ابنيهء بسطام نيز به زلزله افتاد و در رى و جرجان و نيشابور و اصفهان نيز اين حادثه دست
--> ( 1 ) . رى باستان ، پيشين . ج 2 ، ص 248 - 243 ( به تناوب و اختصار ) . ( 2 ) . تاريخ سيستان ، پيشين . ص 361 .