عسرت زندگى مىكرد و به روزنامه‌فروشى افتاده بود ، ولى اين فرش نفيس را نفروخت اما پس از مرگ او فروخته شد [ اطلاعات ماهانه . شمارهء آذرماه ] » . « 1 » پارچه‌ها و قاليهاى ابريشمى : « بافتن پارچه‌هاى ابريشمى يكى از شعبه‌هاى مهم پارچه‌بافى و از ديگر صنايع ظريقهء بافندگى ايران است . ذوق و مهارتى كه مخصوصا در طراحى و رنگ - آميزى و ظرافت اين صنعت به كار رفته و آن را به صورت يك مينياتور عالى جلوه‌گر ساخته مورد اعجاب و تحسين است . كارگاههاى پارچه‌بافى يزد و كرمان و كاشان از قديم معروف بوده و پارچه‌هاى ابريشمى ممتازى در آنها مىبافته‌اند . در قرن سوم هجرى ، خراسان ، گرگان ، طبرستان ، آذربايجان ، فارس ، گيلان ، و كردستان محل بافتن پارچه‌هاى ابريشمى بود ؛ و مقدسى ، جغرافيدان و مورخ بعد از اسلام ، از شهرهاى شوشتر و يزد و فسا كه پارچهء بافت آنجا را مرغوبتر و ممتاز دانسته است ، نام مىبرد . در فسا انواع پارچه‌هاى تافته و زرى را مىبافتند كه با طلا و نقره زينت يافته بود ؛ و نظير آنها در هيچ‌جاى دنيا ديده نمىشود . در قرن هفتم ، به گفتهء ماركوپولو ، شهر تبريز يكى از مراكز بافندگى بود . بافتن پارچه‌هاى ابريشمى در دورهء ايلخانان ، همچنان ادامه داشت . عهد صفويه ، همانطور كه در فن قاليبافى عصرى ممتاز بود ، در منسوجات و پارچه‌بافى نيز يك دورهء استثنايى بشمار مىرفت . شاردن [ ج 4 ، ص 368 ] مىنويسد : « ايران ساليانه 22 هزار عدل محصول ابريشم دارد ، و هر عدلى به وزن 276 ليور ، ( هر ليور معادل نيم كيلو ) است . گيلان ، ده هزار ؛ مازندران ، دو هزار ؛ ماد ( آذربايجان ) و باختريان ( خراسان ) هريكى سه هزار ؛ آن قسمت از كرمان كه قراباغ نام دارد ، و گرجستان هريكى دو هزار عدل محصول مىدهد . » صادرات ابريشم ايران بسيار مشهور بود ، و نيازى به شرح و تفصيل ندارد . پشم شتر نيز از ايران صادر مىشود كه در اروپا براى ساختن كلاه لبه‌دار از آن استفاده مىشود . قاليهاى ابريشمى در اين عصر ، بدوا در كاشان و سپس در يزد و اصفهان رواج و رونق بيشترى به خود گرفت . كاشان يكى از مراكز مهم صنعت پارچه‌هاى ابريشمى و مخملى بود . نمونهء پارچه‌هاى زربفت گرانبها در موزه‌ها و كليساهاى قديمى اروپا موجود است كه از بقاياى پارچه‌هايى است كه در قرون وسطى ، سياحان از ايران تهيه و به ثروتمندان فروخته‌اند ؛ و بعضى از آنها اين پارچه‌ها را به كليسا تقديم كرده‌اند . زريهاى كار يزد در قرن سيزدهم ميلادى ، و همچنين زريهاى بافت نيشابور و مرو و شيراز و اصفهان و شوشتر ، معروف بوده و به كشورهاى خاورى و باخترى صادر مىشده است . ماركوپولو مىنويسد : « در ايران عدهء زيادى از دسترنج خود گذران مىكنند . بسيارى از صنعتكاران و نساجان مصنوعات خوب و پارچه‌هاى زرى نفيسى با نقشهاى خوش طرح مىبافند و تجار ايرانى آنها را به كشورهاى ديگر مىفروشند . » در دورهء ايلخانان ، كارخانه‌هاى پارچه و قاليبافى در تبريز و گرجستان و مرو و طوس و

--> ( 1 ) . همان .