به رنگ آبى و سبز مانند پرطاووس در آن بافته مىشد تهيه مىگرديد . دستگاههاى بافندگى شيراز پارچه‌هاى لطيف ، و متنوعى مىساخت كه به كار تهيهء قبا مىخورد ؛ همچنين پارچه‌هايى كه به آن امروز « گارسى » مىگويند ، و نيز زرى و پارچه‌هاى ساخته شده از ابريشم خام ( خز ) . در جهرم ، گليم و جاجيم كه براى پرده مصرف مىشد و جانمازى كه در مساجد از آن استفاده مىكردند ، بافته مىشد . در كازرون و در يزد جامه‌هاى كتانى و گارسيهاى لطيف و پارچه‌هاى شبيه زرى مصرى كه به آن ديبق مىگفتند ، و نيز دستمالهاى خوب تهيه مىشد . در غندجان ، كرسى دشت ، بارين ، گليم و پرده و اقسام مخده و طرازهاى قلابدوزى شده با طغراى پادشاه براى مصرف سلطان درست مىشد . در ارجان دستمال و پارچهء سفره به عمل مىآمد . از سينيز پارچه‌هاى شبيه قصب و كتان صادر مىشد ؛ و جنابه به صدور اين محصول معروف بود . از اصطخر ( استخر ) پارچه‌هاى چادرى ، و از رودان ، كرسى ولايت رودان ، پارچه - هاى خوب صادر مىشد . در دارابگرد ، انواع پارچه‌هاى نخى عالى و متوسط و پست و همچنين قلابدوزيها و فرشهاى خوب و حصير ساخته مىشد . در فرگ ، پارچهء لباسى و گليم و پرده و كتان تهيه مىشد . فسا به ساختن پارچه‌هايى كه از موى بز ساخته مىشد ، و پارچه‌هاى بافته شده از ابريشم خام و تهيهء قالى و گليم و سفرهء دستمال پرده‌هاى قلابدوزى ، مخصوصا به رنگهاى پرطاووس آبى رنگ و سبز كه در ميان گلابتون بافته مىشد ، شهرت داشت . موادى كه براى رنگ كردن پارچه‌ها استعمال مىشد ، و فرشهاى نمد و خيمه و خرگاه نيز از فسا صادر مىشد . » « 1 » در قرن چهارم ، در رامهرمز خوزستان ، تهيه و صدور ابريشم و بافتن پارچهء ابريشمى براى زنان معمول بود . « در شوشتر زرى معروف به ديبا كه شهرت جهانى داشت ، و زيلو و پارچه‌هاى لطيف تهيه مىكردند . در عسكر مكرم از ابريشم خام ، مقنعه و دستمال و پارچه مىساختند . » « 2 » در رى ، يكى از شهرهاى ايالت جبال ، بنا به نوشتهء مقدسى ، انواع منسوجات مخصوصا « منير » و پارچه‌هاى پنبه‌اى تهيه مىكنند . از قزوين ، عباهاى خوش‌دوخت و خورجينهاى چرمى صادر مىشود . « 3 » غير از پارچه‌هايى كه از موى بز ، كتان ، و ابريشم و پشم مىبافتند ، اهميت خاص اين منطقه در تربيت كرم « قرمزى » بود كه از درخت بلوط تغذيه مىكند . زنان اين كرمها را جمع - آورى مىكردند و پس از آنكه آنها را خشك كردند ، از رنگ آنها براى رنگ‌آميزى پارچه‌ها استفاده مىكردند . ارمنيه به داشتن كمربند و لحافهاى عالى و فرش و جاجيم و چادر و مخده شهرت داشت . « 4 » در خطهء خراسان « نيشابور مركز محصولات صنعتى است . پارچه‌هاى سفيد براى لباس و عمامه‌هاى شاهجانى و تاخته و راخته و همچنين مقنعه‌هاى نازك پشمى و ابريشمى و پارچه‌هاى زربفت و خالص ، و پارچه‌هايى كه از موى بز ساخته مىشود از صنايع معروف نيشابور است .

--> ( 1 ) . سرزمينهاى خلافت شرقى ، پيشين . ص 316 - 315 ( به اختصار ) . ( 2 ) . همان . ص 265 ( به اختصار ) . ( 3 ) . ر ك : همان . ص 245 . ( 4 ) . ر ك : همان . ص 198 .