ارزش اقتصادى فارس بطوريكه از آثار اصطخرى ، مقدسى ، ابن حوقل و ديگران برمىآيد ، يكى از مناطق صنعتى ايران فارس بود . لسترنج با استفاده از كليهء منابع ، مىنويسد : « گليم‌بافى و قلابدوزى فارس ، همه وقت ، معروف بود و در مشرق‌زمين ، كه لباس نشان‌دهندهء مقام و منزلت افراد بود ، پارچه‌هاى زربفت خاصى براى مصرف شخص سلطان بافته مىشد و روى آن پارچه‌ها نام و طغراى سلطان قلابدوزى مىگرديد . بهترين پارچه‌ها از توج صادر مىگرديد . همچنين در فسا انواع زريهايى كه نام پادشاه به رنگ آبى و سبز مانند پر طاووس در آن بافته مىشد ، تهيه مىگرديد . دستگاههاى بافندگى شيراز پارچه‌هاى لطيف و متنوعى مىساخت كه به كار تهيهء قبا مىخورد . همچنين پارچه‌هايى كه به آن امروز « گارسى » مىگويند و نيز زرى و پارچه‌هاى ساخته شده از ابريشم خام ( خز ) . در جهرم ، گليم و جاجيم كه براى پرده مصرف مىشد و جانمازى كه در مساجد از آنها استفاده مىشد ، مىبافتند . در شاپور ، داروهاى مختلف ، همچنين نيشكر و اترج و بادام و زيتون و انواع ميوه و نوعى بيد كه از شاخه‌هاى آن سبد مىسازند ، و در كازرون و در يزد ، جامه‌هاى كتانى و گارسيهاى لطيف و پارچه‌هاى شبيه زرى مصرى كه به آن ديبق مىگويند ، و نيز دستمالهاى خوب تهيه مىشد . در غندجان ، گليم و پرده و انواع مخده و طرازهاى قلابدوزى شده درست مىشد . از استخر و رودان پارچه‌هاى چادرى ، كفش و از يزد و ابرقوه پارچه‌هاى نخى صادر مىشد . در دارابگرد انواع پارچه‌هاى نخى عالى و متوسط و پست و نيز قلابدوزيها و فرشهاى خوب و حصير ساخته مىشد . » « 1 » ابن حوقل در كتاب صورة الارض در ذكر كالاهاى فارس ، مىنويسد كه گلاب ناحيهء كوار و جوز ( فيروزآباد امروز ) معروف است و آن را به بلاد ديگر حتى مغرب و بلاد روم و اندلس و فرنگ و مصر و هند و چين مىبرند ، و نيز از عرق زعفران و عرق بيد اين منطقه به نيكى ياد مىكنند . در سينيز ، جامه‌هاى سينيزى و در جنابه دستمالهاى جنابى ، در توج جامه‌هاى توجى بدست مىآيد . در هريك از شهرهاى فارس ، طرازهايى مخصوص سلطان تهيه مىكنند ؛ از جمله طراز چند رنگه و زربفت است كه در جهان بىنظير است و نيز در فارس ، جامه‌ها و پرده‌هاى حرير گوناگون ، جامه‌هاى ابريشمى و پشمى فاخر و سوسن جردى ( كه در فسا به عمل مىآيد ) و در جهرم جامه‌هاى منقش عالى مىبافتند ؛ اما گليم و جاجيم دراز و سجادهء نماز و زلالى جهرم كه در دنيا به جهرمى معروف است نظير ندارد . در يزد ، جامه‌هاى نخى و در غندجان گليم پرده و انواع مخده . در دارابجرد ، انواع پارچه‌هاى نخى عالى ، متوسط و پست و همچنين قلابدوزى و فرشهاى خوب بافته مىشود . در قريهء آيين « مومياى » بدست مىآورند . » « 2 » در كتاب حدود العالم در توصيف فارس ، چنين آمده است : « شهرهاى بسيار دارد . ناحيتى است آبادان ، توانگر با نعمتهاى گوناگون و جاى بازرگانان ، و اندر وى كوهها و رودهاست و مستقر خسروان است . مردمان اين ناحيه سخندان خردمندند . اندر كوههاى وى معدنهاست ، و

--> ( 1 ) . جغرافياى تاريخى سرزمينهاى خلافت شرقى ، پيشين . ص 316 - 315 ( به اختصار ) . ( 2 ) . صورة الارض ، پيشين . ص 65 .