مرتضى راوندى

22

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

آسياى غربى ، قريب پنجهزار سال قبل ، اتفاق افتاده است . افزارهاى فلزى ، بسيار ثمربخشتر و مؤثرتر از افزارهاى سنگى ، استخوانى و چوبى بودند ؛ در نتيجه كشاورزان و دامپروران با استفاده از افزارهاى محكم جديد ، ميزان توليدشان بيشتر شد ، زندگى اجتماعى پيچيده‌تر گرديد و چنان كه گفتيم اختلاف طبقاتى پديد آمد و قشر ممتازى در داخل جامعه مشخص گرديد . اين گروه تمام امور ادارى و حكومتى را در كف گرفت ، و براى حفظ و حراست و تأمين مخارج زمامداران ماليات ، بوجود آمد تا در موقع ضرورت به كار آيد . اگر مردم از پرداخت ماليات سرباز مىزدند ، به زور مىگرفتند ، اما اعمال زور نه فقط در داخل اجتماع و براى دفاع اجتماع در برابر دشمنان به كار مىرفت بلكه جنگ در اين دوره به صورت صنعتى سودآور بوجود آمد و بعنوان يك حرفه و شغل ، شناخته شد . چه جنگ منشأ درآمد و سود بود و اسراى جنگى را كه سابقا مىكشتند ، اكنون به غلام و برده تبديل مىكردند . حاصل و ثمرهء كار بيشتر شده بود ، كار برده سودبخش بود . به اين ترتيب بتدريج و بطوريكه براى مردم مشهود نبود ، طبقهء بردگان پديد آمد و تقسيم جامعه به طبقهء آزاد و برده صورت گرفت و استثمارگران و استثمارشدگان در برابر هم قرار گرفتند و عصر جديد يعنى دوران اجتماع طبقاتى آغاز گرديد . » « 1 » اكنون بار ديگر ، سير تكاملى انسان را در سرزمين ايران مورد مطالعه قرار مىدهيم : دكتر گيرشمن ، ضمن مطالعه در حيات ماقبل تاريخى ساكنان دشت ايران ، مىنويسد : از اين عهد كه تاريخ آن را مىتوان در حدود هزارهء پنجم ق . م . قرار داده مىتوانيم پيشرفتى را كه در تمدن مادى ، ساكنان نجد ايران رخ داده تقريبا بدون انقطاع تعقيب كنيم . اين تمدن ، تابع تأثيرات مختلف برحسب محيط ، وضع طبيعى زمين ، آب‌وهوا ، تماس با ملل همسايه و همچنين هجوم و مهاجرت بوده است . اما تغييرات ناشى شده را نمىتوان اينجا مورد مطالعه قرار داد ؛ در حقيقت ، هنوز غالب اين امور بر ما مجهول است ، چه حتى امروز سراسر محوطهء ايران ، از نظر تحقيقات باستانشناسى ، بكر و دست‌نخورده باقى مانده است . قديميترين محل سكونت بشرى كه در دشت شناخته شده « سيلك » « 2 » ، نزديك كاشان ، در جنوب تهران است . انسان هنوز طرز ساختن خانه را نمىدانست و در زير آلونكهايى كه از شاخسار درختان درست شده بود خود را حفاظت مىنمود . بعدها چينه‌هاى محقرى بر سر بقاياى مساكن پيشين ساخته شد . وى همچنان‌كه به شكار ادامه مىداد ، فعاليتهاى فلاحتى را توسعه مىبخشيد ، و بدين دو نوع مشغوليت نوع سومى هم افزود ، و آن ذخيره كردن آذوقه بود ؛ چه استخوان گاو و گوسفند اهلى ، در ميان بقاياى عهد اول پيدا شده است . علاوه بر ظروف سفالين و سياه و دودزده كه در غارها با دست و بدون چرخ ساخته مىشد ، يك نوع ظروف تازهء قرمزى هم پيدا شده كه در كوره‌هاى بسيار ابتدايى مىپخته‌اند . در اين زمان ، نخستين پيشرفت در فن كوزه‌گرى صورت گرفت ، و آن پيدايش ظروف منقوش بود . تعداد قابل ملاحظه‌اى حلقه‌هاى دوك ، كه از گل رس پخته يا از سنگ ساخته شده ، نشان آن است كه انسان قديم در ايران مبادى صنعت نساجى

--> ( 1 ) . دايرة المعارف نوجوانان و جوانان ، پيشين . ص 16 به بعد . ( 2 ) . Sialk