مانده بود ، مجبور شد ، بتدريج ، كسرى درآمد عمومى مملكت را با گرفتن رشوه ، به عناوين مختلف از قبيل تقديمى ، پيشكشى ، مداخل ، سيورسات ، عايدى و غيره ، تأمين نمايد و روز به روز دامنهء اين نوع درآمدها را توسعه دهد . پيشكشى ، تقديمى و مداخل كه در ابتدا ظاهرا فقط براى احترام و قدرشناسى كوچكتر از بزرگتر بود ، رفته‌رفته حكم رشوه را پيدا كرد . و چون پادشاه قاجار خود رشوه مىگرفت به مصداق « الناس على دين ملوكهم » خود سرمشقى براى رشوه‌گيرى وزرا و مأمورين دولت نيز شد ؛ و گرفتن رشوه و مقررى از انگليسيها براى اولين بار توسط ميرزا ابو الحسن شيرازى ، فراماسون راسخ العقيده به صورت مستمرى ، درآمد و بعدها به نام « مقررى خانوادگى » تغيير عنوان داد . بطورىكه فرزند ميرزا ابو الحسن پس از مرگ پدرش از دولت انگليس تقاضا كرد رشوه‌اى را كه به پدرش مىدادند ، به او هم بدهند ولى اربابان حاضر نشدند . » « 36 » جان ويليام كى نويسندهء انگليسى . . . مىنويسد : « ملكم مأموريت داشت از دو طريق با دادن رشوه و كمك به ايران ، وارد مذاكره شود ؛ اول اينكه سالى سيصد يا چهار صد هزار روپيه براى مدت سه سال به دولت ايران بدهد ؛ دوم با دادن رشوه به شاه و وزرا ، آنها را با خود همراه گرداند . ملكم راه دوم را پيش گرفت و به مقصود خويش نايل آمد . » « 37 » هر اشكالى كه بود به وسيلهء ليره و طلاى انگليسى بطور معجزه‌آسايى حل مىشد « . . . بايد قبول كرد كه سر هارد فورد جونس از اين راه موفقيتهاى قابل ملاحظه‌اى به دست آورد . . . اگر قرار بود يكى از عمال دولت فرانسه از ايران اخراج شود ، دولت قيمت اخراج او را درست مانند قيمت يك اسب تعيين مىكرد . ايران مملكتى است كه در آن ، بدون صرف پول زياد ، نمىتوان يك قدم برداشت . » « 38 » واتسن مىنويسد : « بطور كلى ، مداخل عبارت از درآمدى است كه به صورت نقدى براى كمبود مخارج به هر صورت و عنوان ، حتى به زور و جبر دريافت مىگردد ! در ايران اگر دو طرف معامله يعنى دهنده و گيرنده ، رئيس و مرئوس و يا دو نماينده براى انجام معامله‌اى حاضر باشند ، باز ممكن نيست معامله‌اى بدون دخالت يك واسطه انجام گيرد . البته ممكن است گفته شود كه طبيعت بشر در همه‌جا يكسان است . . . ولى در هيچ كشورى مانند ايران اين اين امر تا به اين حد ، علنى و بدون خجالت عمومى نيست . » « 39 » قراردادهاى ننگين « . . . همين كه خطر حملهء ناپلئون به هندوستان علنى شد ، انگليسيها با دادن رشوه و خدعه و نيرنگ در سالهاى 1800 تا 1812 م . چند معاهده با دولت ايران منعقد كردند . رجال نادان و پولپرست و خيانتكار دربار قاجار در اين قراردادها متعهد شدند كه « . . . هر عهد و شرطى را كه با هريك از دولتهاى فرنگ بسته‌اند باطل و ساقط سازند و لشكر ساير طوايف فرنگستان را از حدود

--> ( 36 ) . ابراهيم تيمورى ، عصر بيخبرى ، ص 23 به بعد ؛ و بايگانى عمومى انگليس ، سند 142 F . os ( به نقل از : اسناد محرمانهء وزارت خارجهء انگلستان ، گردآورى حسن معاصر ) . ( 37 ) . همان ، ص 25 . ( 38 ) . تاريخ ايران ، دورهء قاجاريه ، پيشين ، ص 19 . ( 39 ) . همان ، ص 19 .