در اثر مقاومت دلاورانهء كريم خان و اختلافاتى كه بين سران قاجار پديد آمده بود ، كريم خان بر حريف خود پيروز شد و اصفهان را به تصرف خود درآورد . ادارهء مناطق جنوب را به برادر خود صادق خان واگذاشت و راه تهران پيش گرفت و شيخعلى خان زند همرزم نامى خود را به تعاقب محمد حسن خان به مازندران فرستاد . در نبردهايى كه بين طرفين درگرفت ، سرانجام پيروزى نصيب شيخ عليخان شد و محمد حسن خان كشته شد . شيخ بيدرنگ سر محمد حسن خان را نزد كريم خان فرستاد ، ولى خان زند از مشاهدهء آن متأثر گرديد و دستور داد آن را برگردانند و با بدنش در مقبرهء آن خاندان به خاك بسپارند . سپس دختر مدعى خود را به زنى گرفت و پسرش آغا محمد خان را نزد خود آورد و با مهربانى تمام از او پذيرايى كرد و اين مرد كه بعد از مرگ كريم خان سلسلهء قاجاريه را بنيان نهاد ، تا زمان فوت كريم خان در شيراز بود . به اين ترتيب ، كريم خان در سال 1172 ه . بلامنازع گرديد . يكى از اقدامات جالب كريم خان در اين دوره ، قتل افاغنه بود ؛ چه اين طايفهء خيانت‌پيشه با كريم خان نيز سر سازگارى نداشتند . خان زند چون از اين معنى مطلع شد هر دسته از آنان را به ناحيه‌اى گسيل داشت ، سپس به عمال خود در نقاط مختلف كشور دستور داد كه در روز اول نوروز جملهء آنان را از دم شمشير بگذرانند . اين كشتار چندين هزار نفرى كه به تلافى مظالم و كشتارهاى بيرحمانهء افغانها در اصفهان و فارس صورت گرفت ، يكباره به نفوذ سياسى و نظامى افاغنه در خاك ايران پايان داد . كريم خان پس از سالها مبارزه در سال 1179 ه . پس از طرد كليهء مخالفان و دشمنان خود وارد شيراز شد و تا زنده بود از اين شهر خارج نشد . « اين دورهء نسبتا ممتد 14 ساله مرهم شفابخشى بود كه بر جراحات التيام ناپذير ملت ايران نهاده شد . پس از آنهمه بيداد و ظلم دستگاه نادرى و بعد از آن دورهء 20 سالهء هرج‌ومرج و خان‌خانى و لشكركشيها و غارتها و كشتارهاى گردنكشان و زورگويان ، حقا مردم ايران احتياج به دورهء آرامش و آسايش داشتند تا بار ديگر بتوانند به زراعتهاى از دست رفته ، به قناتهاى پر شده فكر كنند و فرصت يابند كه چند صباحى نيز در زمين و ملك و آب خود يا ارباب خويش بيلى به زمين بزنند و تخمى بكارند . . . با سياست نرم و گاهگاه شديد كريم خان كه همين امر كفايت و موقع‌شناسى او را مىرساند ، در طى 14 سال ، جز چند شورش محلى در كرمان و مازندران و زنجان و بنادر اتفاق نيفتاد ، و اين شورشها هم در اندك‌زمانى فرونشانده شد . چند برخورد با دول بيگانه نيز صورت گرفت كه دامنه پيدا نكرد . » « 432 » مقام و ارزش تاريخى و اجتماعى كريم خان « اگر قهرمان تاريخى آن باشد كه براى جنگ با خارجى و افزودن خاكى بر خاك كشور و دست‌اندازى بر ثروت و حاصل زحمت و ذوق ديگران ، تسمه از گردهء مردم داخلى بكشد و مردان و جوانان را به ميدانهاى جنگ بكشاند و ذخاير مالى و انسانى كشور را در راه بلندپروازى و شهرت‌طلبى خود به پايان برساند ، بايد قبلا بگوييم كه كريم خان به هيچ‌وجه

--> ( 432 ) . همان ، ص 101 ( به اختصار ) .