دولت مستقيما از كشاورزان ماليات عادلانهء ثابتى اخذ كنند . ولى مسموم شدن سلطان يعقوب موجب موقوف ماندن اصلاحات وزير مشاور او گرديد . ديگر از سلاطين آق‌قويونلو كه عليه نظام غلط اقتصادى عصر خود مبارزه كرده است ، احمد پادشاه قابل ذكر است . وى به كمك عثمانيها به زمامدارى رسيد ، ولى مساعى او در راه جلب توجه مردم روستا و لغو مالياتهاى ظالمانه به نتيجه نرسيد و در جنگ با فئودالها در نزديكى اصفهان كشته شد و سلسلهء آق‌قويونلو محكوم به تجزيه و شكست گرديد . يكى از مهمترين وقايع تاريخى اين دوران فتح قسطنطنيه و شكست امپراتورى روم شرقى است . بايد بدانيم كه دولت عثمانى پس از شكست سختى كه از امير تيمور خورد ، مدتها دچار آشفتگى و انحطاط بود . ايلدرم بايزيد ، سلطان عثمانى ، در جريان جنگ اسير تيمور شد و مورد اهانت و تحقير قرار گرفت . پس از مرگ او سلطان محمد دوم پادشاه عثمانى از وضع آشفتهء امپراتورى روم شرقى به نفع خود استفاده نمود . امپراتورى روم شرقى پس از متجاوز از هزار سال فرمانروايى ، دستخوش فساد و تباهى شده بود ؛ به قول گيبون ، مورخ نامدار انگليسى : « هر قدر فقر و استيصال مردم فزونى مىيافت بر ميزان مالياتها افزوده مىشد . هر اندازه صرفه‌جويى بيشتر ضرورت داشت به همان درجه از آن غفلت مىورزيدند . بر اثر اجحافات اغنيا بار غير متناسبى بر دوش طبقهء مستمند افتاده بود . . . ديگر جمهورى سازمانى نبود كه در آن اثرى از آزادى و فضيلت و شرافت بر جاى مانده باشد . » « 263 » در چنين شرايط مساعدى سلطان محمد عثمانى از تعصبات مذهبى و آزمندى سربازان ترك براى سقوط امپراتورى روم شرقى استفاده كرد . فتح قسطنطنيه به دست سلطان محمد عثمانى سلطان محمد براى تشجيع سربازان خود ، مىگفت هركس به درجهء شهادت رسد « جوانى ابدى را در ميان نهرها و باغهاى بهشت در جوار دوشيزگان سياه‌چشم خواهد گذرانيد . » و ضمنا به سربازان خود اعلام كرد كه اگر لشكريانش بر دشمن غلبه كنند ، مستمرى ايشان دو برابر خواهد شد . فرمان محمد مشعر بر اين بود كه : « شهر و عماراتش از آن من است ، اما كليه اسيران و غنايم ، يعنى تمام خزاين طلا و اشياء نفيس تعلق به شما دارد ؛ غنى و شاد باشيد . امپراتورى من مشتمل بر ايالات بسيار است . پاداش آن سرباز دليرى كه پيشاپيش همه از حصار قسطنطنيه بالا رود ، حكمرانى بر زيباترين و ثروتمندترين آن ايالات خواهد بود . . . » در نتيجهء اين تبليغات مادى و معنوى ، شور و هيجان در سربازان پديد آمد و با فرياد اللّه اكبر لا إله الا اللّه ، به سوى دشمن روى آوردند . سرانجام پس از محاصره‌اى پنجاه و سه روزه همان قسطنطنيه‌اى كه در برابر قدرت خسرو و خاقان و خلفاى عرب پايدارى ورزيده بود ، سرانجام به - طرزى جبران‌ناپذير سر اطاعت در برابر سلحشوران سلطان محمد دوم فرود آورد . پس از پيروزى ، تركان بيدرنگ در مقام گردآورى غنايم و اسيران برآمدند . « در عرض يك ساعت اسيران

--> ( 263 ) . انحطاط و سقوط امپراتورى روم ، پيشين ، ص 499 .