مقدمه چنان كه گفتيم ، يكى از علل اساسى موفقيت اعراب ، عدم رضايت عمومى از حكومت ساسانيان بود . قبل از آنكه نيروى نظامى اعراب به خاك ايران راه يابد ، نداى « إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ » و ساير شعارهاى بشردوستانهء اسلام در قلب مردم ناراضى و زجر كشيدهء ايران نفوذ كرده بود . ايرانيان و ساير ملل شرق نزديك تصور مىكردند اگر پاى مجاهدين عرب به ايران برسد و بساط حكومت ساسانى برچيده شود ، نه‌تنها مساوات سياسى برقرار خواهد شد بلكه اختلاف شديد طبقاتى نيز از بين خواهد رفت . به همين اميد ، پس از غلبهء اعراب ، تودهء مردم ، كه از حكومت سابق دل‌خوشى نداشتند ، در برابر تازيان ، مقاومت مؤثرى نكردند و در مدتى كوتاه ، اعراب به پيروزيهاى بزرگى نايل آمدند . با گذشت زمان و استقرار حكومت عرب ، بطلان انديشه‌هاى پيشين ، بر مردم آشكار شده ، اكثريت مردم دريافتند كه اگر در گذشته به دست ستمگران داخلى استثمار مىشدند ، اكنون به دست غارتگران عرب مورد تعدى و تجاوز قرار مىگيرند . به همين مناسبت ، جنبشهاى مذهبى چندى براى مبارزه با اسلام و احياى راه و رسم مزدكى و اجراى عدالت اجتماعى ، تحت رهبرى سنباد ، استاد سيس ، مقنع و بابك به ظهور رسيد . بيرونى ، ابن نديم ، خواجه نظام الملك ، شهرستانى و عده‌اى از مستشرقين خارجى نيز اين نهضتها را در حكم بازگشت و ظهور مجدد آيين مزدك مىشمارند . ابو ريحان بيرونى مىنويسد : « المقنع حكم كرد كه پيروى از كليهء قوانين و احكام مزدك بر آنها ( يعنى بر پيروانش ) فرض و واجب است . » شهرستانى نيز عقيده دارد كه كلمات مزدكى ، سنبادى ، خرمى و مبيضه ( سفيدپوشان ) و محمره يا سرخ‌پوشان ، الفاظى مترادف است . متأسفانه از اصول عقايد مزدكيان اطلاعات صحيحى در دست نداريم و آنچه مورخين نوشته‌اند اغلب آلوده به اغراض طبقاتى و مذهبى است . ظاهرا مزدك و پيروان او ، چه قبل از اسلام و چه بعد از اسلام ، هدفى جز تعديل و بهبود زندگى اقتصادى و اجتماعى مردم نداشتند . قيام سنباد يكى از جنبشهايى كه بعد از اسلام ، در دورهء حكومت بنى عباس براى مبارزه با خلفاى عباسى صورت گرفته است قيام سنباد است . سنباد يكى از نزديكان و پيروان ابو مسلم است . او در سال 137 هجرى