مرتضى راوندى

52

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

بنا مىكند و سگ آبى كه بر روى رودخانه سد مىسازد و ميمونها كه به دشمنان خود سنگ پرتاب مىكنند ، متوجه ساختن افزارها و وسايلى براى تأمين آسايش خود شده باشد . گوردون چايلد « 94 » امتياز اساسى انسان و حيوان را در اين مىداند كه : انسان خود وسايل و سلاح مورد لزوم خويش را تهيه مىكند ، درحالىكه حيوانات با تجهيزات موروثى خود به انجام پاره‌اى اقدامات در نواحى معين و محدود قادر مىباشند ، مثلا خرگوش براى حفر زمين از پنجه‌هاى خود و شير براى دريدن و خوردن شكار از دندانها و چنگال خود استفاده مىكند . . . ولى انسان براى ادامهء حيات توأم با آسايش ، بيل و كلنگ را براى كندن زمين و سلاحهاى گوناگون را براى كشتن دشمن يا شكار حيوانات . . . و لباس را براى حفظ حرارت بدن به كار مىبرد . « 95 » امروز در اغلب موزه‌ها ما به اسلحه و ادواتى نظير چكش ، سندان ، ديگ ، كارد ، اره ، رنده ، اهرم ، داس و جز اينها برمىخوريم كه انسان ابتدايى از سنگها و معادن براى خود تهيه كرده است . براى تمام اين افزارها دسته‌هاى چوبى مىساخت و اين دسته‌ها را به كمك الياف يا چيزهاى ديگر به افزار مىپيوست . ويل دورانت مىنويسد : « استادى انسان ابتدائى مساوى و بلكه بيشتر از انسان متوسط در حال حاضر بود و اختلافات ما با آن مردم فقط در آن است كه معلومات و مواد و ادوات زيادترى در اختيار خود داريم . » « 96 » ايران در هزارهء پنجم قبل از ميلاد بطورىكه از مطالعات دامنه‌دار دكتر گيرشمن برمىآيد در نتيجهء پيشرفت دورهء بىآبى و خشك شدن دره‌ها ، درياچهء عظيم مركزى ايران بتدريج كوچك شد و در نقاط مختلف و در اطراف رودها مراتع و مرغزارهايى پديد آمد . سكنهء نجد ايران در اين دورهء تاريخى ( حدود هزارهء پنجم پ . م ) بيشتر از طريق شكار زيست مىكردند . از خصوصيات تمدن و شرايط زندگى مردم اين دوران اطلاعات كافى در دست نيست زيرا بطورى كه دكتر گيرشمن يادآور شده است : « حتى امروز سراسر محوطهء ايران از نظر تحقيقات باستان‌شناسى بكر و دست‌نخورده مانده است . » با اين حال قرائن نشان مىدهد كه حيات مادى اين سرزمين در دوران ماقبل تاريخ نيز تابع تأثيرات و عوامل مختلف طبيعى ، وضع آب و هوا و چگونگى برخورد با ملل همسايه و هجوم و مهاجرت اقوام مختلف بوده است . از مطالعات و حفاريهايى كه در تپهء سيلك ، نزديك كاشان ، به عمل آمده است چنين برمىآيد كه مردم اين دوران هنوز به طرز ساختن خانه آشنا نبودند بلكه در زير آلونكهايى كه از شاخسار درختان درست شده بود ، زندگى مىكردند . اندك‌اندك مردم اين ناحيه به ساختن چينه‌هاى محقر پرداختند و ضمن شكار

--> ( 94 ) . Gordon Childe ( 95 ) . سير تاريخ ، پيشين ، ص 2 به بعد . ( 96 ) . ايران از آغاز تا اسلام ، پيشين ، ص 21 .