مرتضى راوندى

42

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

آزاد و بىقيد و بند هم بمانند جايگاه خود را ترك نكنند . و بايد دانست كه فقط معدودى از انواع جانوران ، قابليت چنين سازشى را دارا هستند . نكتهء شايان توجه آنكه مهمترين ملاك و شرط اهلى شدن جانوران اين است كه در حال اسارت و زندگى خانگى نيز قادر به توليد مثل باشند . بسيارى از جانوران وقتى اهلى مى - شوند و مورد استفادهء آدميان قرار مىگيرند ، از توليد مثل مىافتند . مثلا باوجود آنكه اكنون متجاوز از پنجهزار سال است كه از اهلى شدن فيل مىگذرد ، معهذا تا اين اواخر به هيچ نحو تخمكشى از فيلان اهلى ميسر نمىشد . . . حتى به نظر مى - رسد كه بيشتر جانوران اهلى كنونى نيز در همين منطقهء جنوب غربى آسيا رام شده و تحت اختيار انسان درآمده‌اند . همچنين نژادهاى گوناگونى از گاوان و گوسفندان و بزان و خران در اين ناحيه از انواع وحشى بومى جدا شده به دست بشر پرورش و تربيت يافتند . . . اين قبايل قديمى آسياى جنوب غربى نخستين مبتكرانى بودند كه طريقهء شير دوشيدن را نيز كشف كردند و اين امر يكى از پيشرفتهاى اقتصادى است كه در تاريخ بشر به وقوع پيوسته . . . شايد اولين جانورى كه شيرش مورد استفادهء بشر قرار گرفته ، بز بوده است ، زيرا وزن و جثه‌اش چنان بوده كه انسان نخستين مىتوانست حريفش شود و آن را در پنجهء اختيار خود درآورد . اين مطلب همچنين از روى اولين تصاويرى كه از طرز شير دوشيدن به دست ما رسيده به ثبوت مىرسد . اين تصاوير نشان مىدهد كه افراد انسانى مستقيما در عقب چهارپايان قرار گرفته‌اند تا از زير دمشان شير آنها را بدوشند . و به يقين مىتوان گفت كه اگر بنا بود انسان اولين تجربيات خود را با شير گرفتن جانورى به درشتى و پرزورى گاو شروع كند آنقدر دچار زحمت مىشد كه از همان ابتداء امر از اين فكر منصرف مىگرديد . « 80 » به عقيدهء رالف لينتون : « از عصر نوسنگى تا مدتها بعد . غذاى اصلى عموم اقوام اروپايى و بيشتر اقوام آسيايى همين مخلوط غله و شير بوده ، و با غلات پخته و شير و ماهى يا گوشت تازه و سبزيها و ميوه‌هاى فصل ، رژيم غذايى كاملى براى انسانهاى اين دوره فراهم مىگرديد كه به اندازهء كافى پروتئين و انواع ويتامينهاى مورد نياز بشر را دارا بود . در مصر قديم جو را به صورت سمنو درمىآوردند ؛ يعنى پيش از آسياب كردن آن را در حالى قرار مىدادند كه جوانه بزند تا مقدارى از نشاسته‌اش تبديل به قند شود و خاصيت تخمير و الكل شدن بيشترى پيدا كند . جالب توجه است كه در قوانين « حمورابى » كه براى اولين‌بار اصول عادلانه‌اى براى استخدام كارگران و مزدوران به دست بشر داده است ، به صراحت و دقت تمام ذكر شده بود كه به هرنفر كارگر ، به تناسب شغل خاصى كه دارد در هرروز چه‌مقدار و از چه نوع آبجو بايد داده شود . در آن مجموعهء قوانين ، آبجو تيره‌رنگ براى كارهاى سنگين و آبجو روشن براى كارهاى آسانتر تجويز شده بود . اين آبجوها علاوه بر ويتامينها ، داراى مقدارى پروتئين نيز مىبود . »

--> ( 80 ) . رالف لينتون ، سير تمدن ، ترجمهء پرويز مرزبان ، ص 83 به بعد .