توافق ندارد . آيا ممكن است فكر كرد كه همان خدايى كه قانون قصاص ( چشم در ازاى چشم ، و دندان در ازاى دندان ) را انشاء نموده است در انجيل به ما دستور بدهد كه اگر بر گونهء چپ ما سيلى زدند گونهء راستمان را نشان دهيم و اگر جامهء ما را دزديدند باز شنل خود را هم به دزد بدهيم ( در برابر شرور مقاومت نكنيد ) آيا اين قانونى است كه با حكم تورات توافق دارد ؟ آيا چگونه مىتوان افسانه‌هاى كتب مقدس يهود و مسيحى را باور كرد و معجزاتى را كه دايما در طى تاريخ يهود به ظهور رسيده ، باور داشت كه در نتيجهء ظهور اين معجزات عبور از درياى سرخ و اردن با پاى خشك و متوقف ساختن آفتاب از طرف يوشع . . . ميسر گشت . . . چه بسا حكايات عنيف و باورنكردنى دربارهء اين پيغمبران كه يكى به خوردن مهوعترين غذاها و ديگرى به جماعهاى مشمئزكننده محكوم گرديده ، به چشم مىخورد . علاوه‌براين ، رسواييهاى ديگرى كه معلوم نيست خداوند از چه‌رو نصيب آنها گردانيده در تورات وجود دارد . . . خير حقيقتا نمىتوان ذره‌اى از اين مطالب بىسروته را باور كرد . . . « 66 » قوانين و تعليمات موسى چنان كه اشاره كرديم اصول عقايد مذهبى و قوانين مدنى و اجتماعى قوم بنى اسرائيل در زمان حضرت موسى تنظيم شده است . موسى 13 قرن قبل از عيسى مردم را به پرستش خدا « يهوه » دعوت كرد . عبادت در اين مذهب سخت دشوار و تابع مقررات سنگينى است . از جملهء عبادات اجراى نذورات ، قربانى ، اجتناب از خوردن گوشت حيوانات ناپاك ، اجراى مراسم مذهبى در عيد فصح و ساير اعياد بوده است . « رنان » دربارهء اين قوانين مىگويد : « اين قانون موحشترين وسيلهء شكنجه‌اى است كه تاكنون اختراع شده . » در اين شريعت همه‌چيز از خوراك خوردن ، پزشكى و بهداشت شخصى و مسائل مربوط به حيض و نفاس و بهداشت عمومى ، انحرافات جنسى و شهوات حيوانى ، عنوان واجبات و محرمات دينى و الهى پيدا كرده است . قوانين مدنى و اجتماعى موسى شبيه به مجموعهء قوانين حمورابى است . در اين قوانين از طرز كيفر گناهكاران ، قواعد و رسوم زناشويى ، طرز رفتار با بيوه‌زنان ، رحم به يتيمان ، حقوق زن و شوهر و غيره سخن رفته است . واضعين تلمود براى آنكه مجموعهء قوانين و تعاليم موسى دستخوش فنا و تباهى نشود ، در كنيسه‌ها و مدارس فلسطين و بابل كاتبين و فقهاى يهود به تدوين و تنظيم تلمود يا مجموعهء قوانين و احاديث موسى همت گماشتند . « بعد از پراكندگى يهود در سال هفتاد ميلادى چون فرقهء صدوقيها از بين رفت و خاخامها سنت فريسيان را به ميراث بردند ، كليهء يهوديان ارتدكس قانون شفاهى را نيز از احكام الهى شمردند و آن را به اسفار

--> ( 66 ) . آندره كرسون ، فلاسفهء بزرگ ، ترجمهء كاظم عمادى . ضمنا براى آشنايى بيشتر دربارهء پيدايش زمين و انسان رجوع كنيد به صفحات پيش ( فصل اول ) .