به مجراى فاضل‌آبى كه با نهايت استادى ساخته شده بود ، منتقل مىگرديد . « 49 » و دربارهء مختصات شهر افسانه‌اى بابل پايتخت حمورابى چنين مىنويسد : « شهر به تمامى در داخل دو ديوار عظيم قرار گرفته بود و ديوار خارجى در حدود 18 كيلومتر طول داشت . رود فرات از وسط شهر عبور مىكرد و پل واحدى دو قسمت آن را به‌هم متصل مىكرد . بيش از چهل كيلومتر بارانداز در كنار رودخانه براى پهلوگرفتن كشتيها ساخته شده بود كه در دو سوى رودخانه صفوف منظم كوچه‌ها مشاهده مىشد كه عموما عمود بر يكديگر بودند . و به قول آندره پارو « 50 » « در نقشهء شهر ديده مىشد كه نهايت مجاهدت را براى ايجاد نظم و توافق انجام داده‌اند . » در دو طرف اين كوچه‌ها گروه بيشمارى از ساختمانهاى بزرگ سه تا چهار طبقه پىدرپى يكديگر قرار داشتند . در مركز شهر تودهء انبوه و متراكم قصور سلطنتى واقع بود كه از جانب شط بوسيلهء برج و باروى عظيمى كه فقط كلفتى ديوار آن 25 متر بود محافظت مىشد . به فاصلهء چهارصد متر از كاخ سلطنتى ذيقورات بزرگ يا برج بابل قرار داشت كه قاعدهء آن مربعى به طول 91 متر و بر روى آن هفت طبقه به ارتفاع 84 متر بنا شده بود . » « 51 » پيرروسو اين دوره از تاريخ بشر را عهد بناهاى غول‌پيكر نام نهاده و در مورد عجايب هفتگانه « 52 » مىنويسد : « . . . ما فرصت شرح همهء آنها را نداريم ، بنابراين از باغهاى معلق بابل حدائق معلقه يعنى معجزهء ايجاد جنگلى از گلهاى نادر و ذيقيمت در زير آفتاب سوزان صحرا صرفنظر مىكنيم و حتى از تظاهرات پرشكوه و جلال نبوغ يونانى ، از قبيل مجسمهء ژوپيتر در كوه اولمپ كه بوسيلهء « فيدياس » از طلا و مرمر ساخته شد و 13 متر طول داشت نيز مىگذريم . مجسمهء پرابهتى را كه سه قرن قبل از ميلاد مسيح در انتهاى بندرگاه رود « 53 » از مفرغ خالص ساخته شده بود و 32 متر طول داشت ، نديده مىانگاريم و حتى از شرح چراغ دريايى اسكندريه كه مقارن همين ايام بر جزيرهء فارو « 54 » ساخته شده ، مىگذريم و فقط متذكر مىشويم كه طبق اظهار جغرافيادان عرب « ادريسى » پايهء اين چراغ از قطعات بزرگ مرمر ساخته شده بود كه بوسيلهء سرب به‌هم اتصال داده بودند و ارتفاع آن بين 120 تا 180 متر بود و نور آن از مسافت 60 كيلومتر ديده مىشد . اما صرفنظر از اين آثار بزرگ قدرت و فعاليت آدمى ، آيا قصور و معابد و ساختمانهاى بزرگ مصر و بين - النهرين و بخصوص عجايب بابل و نينوا و خورساباد ( نزديك موصل ) و ممفيس و تب ارزش اين را نداشته‌اند كه بواقع در عجايب واقعى جهان به حساب آيند ؟ خوبست همراه باستانشناس فرانسوى مادام ديولافوا « 55 » به شوش برويم ؛ آنجا كه خيمه و خرگاه پادشاهى هخامنشى برقرار شد ؛ و از زبان وى ارقام حيرت‌آور ديگرى بشنويم : تالار تخت شاهنشاهى 23 متر ارتفاع داشت و وسعت تالار با حياط داخلى قصر لوور برابر بود . مجموعهء كاخ كه بر روى نوعى ايوان مصنوعى به ارتفاع 3 متر از سطح زمين ساخته بودند صد و بيست و سه هكتار يعنى معادل جنگل بولونى « 56 » وسعت داشت و براى بنا نهادن آن انتقال 24 ميليون و ششصد هزار متر مكعب

--> ( 49 و 51 ) . تاريخ صنايع و اختراعات ، پيشين ، ص 54 و 55 . . AndreParrot ( 52 ) . عجايب هفتگانهء دنياى قديم عبارتند از اهرام مصر ، چراغ دريايى اسكندريه ، باغهاى معلقهء بابل ، مجسمهء فيدوس در المپيا ، معبد افسوس ، مقبره موزولوس ، ستون مشهور رودس . ( 53 ) . Rhude ( 54 ) . Pharos ( 55 ) . Dieulafoy ( 56 ) . Boulogne