محمود كتبى
17
تاريخ آل مظفر ( فارسي )
ذيل جامع التواريخ حافظ ابرو : كتاب مهم و پرمطلب مورخ بزرگ اوايل قرن نهم عبد اللّه بن لطف اللّه معروف به حافظ ابرو يكى از منابع مهم تاريخ ايران در فاصلهء مرگ ابو سعيد و ظهور تيمور است . درين كتاب ، فصول مستقلى در تاريخ سلاطين آل كرت و سربداران و آل مظفر ديده مىشود . قسمت اول تاريخ آل مظفر درين كتاب خلاصهاى است از كتاب مواهب . ولى با اين همه نكات و دقايقى درين كتاب هست كه صاحب مواهب الهيه يا متوجه نشده يا قابل اعتنا ندانسته . در صورتىكه حائز نهايت اهميت است . اما قسمت دوم كتاب كه از سال 767 شروع مىشود بسيار دقيق و نتيجهء تحقيق بىطرفانه حافظ ابرواست و گاهى مطالب كتاب متكى به مشاهدات خود مؤلف است . چنان كه در قضيهء قتل عام اصفهان به دست تيمور ، در يورش اول او به ايران مركزى ، مؤلف مىنويسد كه به همراهى يك تن ديگر از بزرگان از فلان نقطهء اصفهان تا فلان نقطه حركت كرده و به چشم كله منارها را ديده و تخمينى شمارهء سرها را معين نموده است . اين كتاب كه يكى از دقيقترين تأليفات تاريخى قرن نهم است بدبختانه هنوز به زيور طبع آراسته نشده و درين جا من بايد از دوست ارجمند خود آقاى دكتر مهدى بيانى رئيس كتابخانه ملى ايران كه با نهايت سعهء صدر و حسن نيت عكسى از يك نسخهء مضبوط و صحيح خطى حافظ ابرو را كريمانه در اختيار من گذاشته صميمانه تشكر كنم و توفيق ايشان را در خدمت به تاريخ و ادب ايران و رهروان اين طريق از خداوند مسألت نمايم . جامع التواريخ حسنى تأليف حسن بن شهاب الدين حسين بن تاج الدين يزدى معروف به ابن شهاب از مؤلفين قرن نهم ( 855 ) . اين كتاب كه تصحيح و تنقيحش گويا موضوع رسالهء دكتراى ادبيات دوست ارجمند آقاى دكتر بيانى بوده يكى از تأليفات بسيار نفيس اين دوره است و جاى بسى خوشوقتى است كه به همت ايشان اين كتاب كه نسخهء آن منحصربفرد بوده از گمنامى نجات يافته و در دسترس طالبان تحقيق قرار گرفته . نثر اين كتاب بسيار سليس و روان و گاهى اوقات بىنهايت نزديك به نثر كتاب حاضر ، يعنى بهتر بگوئيم انتحالى از تاريخ محمود كتبى است . نسخه منحصربفرد اين كتاب مورخ به سال 588 در كتابخانهء ملى تهران بوده است . روضة الصفا تأليف ميرخواند كه مستغنى از توصيف است و به حد كافى شهرت