سيف بن محمد سيفى هروى
41
پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )
نامدار غورى [ 167 ] شمشير شير اوژن بركشيده بر لشكر كيوك خان زد . پادشاه منكو خان پرسيد كه آن سوار كيست ؟ عرضه داشتند : آن مرد هژبر زور ، از ولايت غور است و او را ملك شمس الدين كرت خوانند كه به حملهاى لشكرى را ترت و مرت گرداند . منكو خان فرمود كه اگر بر لشكر كيوك خان غالب شوم ، ملك [ 168 ] شمس الدّين را به انواع اصطناع و كرامت مخصوص و محظوظ گردانم . منكو خان نيت بر تربيت ملك كرد و روز ديگر كيوك خان را بشكست و ملك بر او قرار گرفت و ملك شمس الدين را « 1 » به واسطهء آن فتح عظيم پيش پادشاه و امراء سپاه [ قدر ] بيفزود . پادشاه فرمود تا به جهت ملك يرليغ نوشتند كه [ 169 ] ارادت ما آن است كه در ممالك اقاليم سبعه ، بلادى كه خرابى پذيرفته باشد ، آبادانى « 2 » بيشتر داريم ، ملك شمس الدين كرت را كه از دودمان بزرگوارى است ، [ به ] ملكى شهر هرات و توابع او چون جام و باخرز و كوسويه و خره « 3 » و فوشنج و آزاب و تولك و غور و فيروزكوه و غرجستان و مرغاب و فارياب و مرجق « 4 » تا آب آموى و اسفزار و فراه و سجستان و تكيناباد و كابل و تيراه و بستستان و افغانستان تا شطّ سند و حدّ [ 170 ] هند فرستاديم . و چون بر سبيل تجرّد بدين حدود آمده و نفايس و نقود به جود و بذل سپرى گردانيد ، ارغون « 5 » آقا و صواحب ديوان مبلغ پنج « 6 » تومان مال كه در عرف پنجاه هزار دينار مىخوانند ، به نواب او رسانند و به مال و مرد و اسلحه مددكار او باشند . [ 171 ] روز ديگر پادشاه منكو خان ، ملك شمس الدين را خلعت خاص پوشانيد و سه پائيزهء زرين و نه تا جامهء زربفت و ده هزار دينار نقد ، با چندين عدت و آلت حرب از شمشير هندى و نيزهء خطّى و گرز گاوسار « 7 » و خنجر دلدوز به دو داد . روز ديگر كه شهر مبارك رمضان سنهء مذكور بود ، ملك اسلام با جاهو - كه از خواص درگاه منكو خان بود - متوجه [ 172 ] هرات شد و چون از آب آمويه بگذشت ، بيست روز را به بادغيس درآمد و از بادغيس به فوشنج رفت و زيارت مقام متبرك رباط پى را دريافت . روز ديگر از رباط پى به سوى ولايت جام حركت فرمود و
--> ( 1 ) - « را » در نسخهء اصل بوده و در چاپ حذف كرده و در هامش اشاره كردهاند . ( 2 ) - اصل « ابانى » بوده و در چاپ آبادانى ساختهاند . ( 3 ) - روضات : جزه ( 4 ) - روضات : مروچاق ( پس از مرغاب ) . ( 5 ) - چاپى : ارغوان . ( 6 ) - روضات : پنجاه . ( 7 ) - روضات : گاوسر