سيف بن محمد سيفى هروى
23
پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )
وزرا ، طاهر بهادر را - كه در حدود باغيس بود - تعيين كردند . طاهر بهادر به حكم قاآن از بادغيس برنشست . چون به حدود سرخس رسيد ، خبر يافت كه قراجه و يغان سنقور بگريختند . و سبب هزيمت ايشان آن بود كه با جنتمور [ 93 ] اميرى كلبات « 1 » نام از خوارزم آمده بود . چون جنتمور سه نوبت بر قنقليان لشكر كشيد و ايشان را به دست نتوانست آورد ، كلبات را باده هزار مرد به حرب ايشان فرستاد . كلبات در حدود سبزوار باقراجه و يغان سنقور مقابل شد . بعد از آنكه سه روز حرب كرد و دو هزار مرد از سپاه او به قتل رسيد ، بر قنقليان ظفر يافت . قراجه به طرف سجستان رفت و يغان سنقور به طرف قهستان . و سه هزار تن از لشكريان ايشان پناه به شهر هرات آوردند . كلبات چهار هزار سوار متعاقب ايشان بفرستاد . قنقليان به مسجد جامع درآمدند و عياران پيش از آمدن ايشان به آزاب « 2 » رفته بودند . آن چهار هزار سوار كلباتى بر قنقليان ظفر يافتند و همه را در مسجد جامع هرات بكشتند . القصه از شهور سنهء تسع عشر و ستمايه [ 618 - 634 ] تا شهور سنه اربع و ثلثين و ستمايه شهر هرات خراب بود . بعد ازين بعون اللّه و يمن تربيت ملك ملوك خراسان سلطان الحاج و الزائرين ظل اللّه فى الارضين غياث الحق و الدين خلد اللّه ملكه سال تواريخ را بر ترتيب ، در قلم آرم . و تواريخ ملوك و امرائى كه به هرات رسيدهاند ، و در هرات بوده ، بنويسم . [ 94 ] 12 . مشورت پادشاه قاآن جهت عمارت شهر هرات چون سنه اربع و ثلثين و ستمايه ( 634 ) درآمد ، خطّهء هرات اندك عمارتى پذيرفت و واسطه آن بود كه پادشاه اكتاى كه او را قاآن بزرگ خوانند ، مسلمانان را بغايت دوست داشتى ، و در باب غايت و رعايت او [ 95 ] در حق اهل اسلام كتابها ساختهاند . حكايت : چنين خواندهام ، در اخلاق خانى ، كه از ابناى چنگيز خان هيچكدام چنان مسلمان دوست نبود ، كه پادشاه اكتاى كه او را قاآن بزرگ مىخوانند ، و هيچيك مسلمانان را چنان دشمن نداشتى ، كه جغتاى . هركس كه خبر به دو بردى كه امروز فلان مسلمان را به جهت گناهى به قتل رساندند ، يك بالش زر به دو بخشيدى . چون پادشاهى بر اكتاى مقرر گشت ، فرمود كه مسلمانان را در تركستان و خراسان از عمارت مساجد و مدارس و رباطات و ابنيهء خير منع
--> ( 1 ) - نسخه : كليات ، كلبلات . ( 2 ) - در روضات الجنّات ، آزاب شافلان .