اسمعيل و اسحق و خضر و الياس . ذو القرنين آن را بنا كرده است ، تا ثغرى باشد ، اهل او را . هركه از آن شهر در راه خداى رحلت‌كننده باشد و يا به‌نيت غزو بيرون رود ، همچنان باشد كه هرروز حجّى پذيرفته مىگذارد . و شهيدان آن شهر را روز قيامت برانگيزانند با شهداء بدر . و به حقّ آنك جان من به فرمان اوست ، كه يك نماز در آن شهر بهتر است از هزار نماز كه نه در آن شهر است . ابو العباس المعمّرى روايت مىكند ، از حذيقه بن اليمان و او از رسول عليه السلام كه گفت ، [ 47 ] ترجمه : بهتر از خراسان هرات است . ميوه‌ها و آب و هواى او خوش است . و بر وى دعاى بركت كرده‌اند ، هفتاد پيغمبر . ديگر روايت كرده‌اند از ابن عباس ، از رسول عليه السلام كه فرمود ، ترجمه : چون مرا بر آسمان بردند ، جبرئيل بقعهاء زمين در مشرق و مغرب به من مىنمود . بقعه‌اى ديدم ، در وى عمودى از نور ؛ گفتم : اى جبرئيل اين چه بقعه است ؟ گفت : اين شهر هرات است و آن نور در موضعى است كه بعضى از فرزندان ترا آنجا دفن خواهند كرد - يعنى مسرق . ديگر روايت كرده‌اند از امير [ 48 ] المؤمنين على كه رسول صلى اللّه عليه و سلّم فرموده است ، ترجمه : بدرستى كه خداى را به خراسان شهرى است ، كه آن را هرات گويند ، با هواى خوش و جويهاى پرآب . و بر وى درود و تحيت گفته است ، برادرم ، ذو القرنين و الياس و خضر . هيچ آفريده بر او قادر نشود و هرگز فتح نشود جز به آشتى . هرروز خداى عزّ و جلّ به نظر عنايت بدان شهر نگرد و بيامرزد هركرا خواهد ، و عفو كند از هركه خواهد . ديگر روايت كرده‌اند از ابو امامه ، كه رسول اللّه صلوات اللّه عليه و سلامه عايشه را گفت كه اگر بعد از وفات من سفرى كنى ، بر تو بادا كه به خراسان روى و به شهرى مقام كنى كه او را هرات گويند كه بهتر خراسان ، هرات است و آب و هواى او خوش و سازوار است و در جوار او شهداء بسيار آسوده‌اند ، و هركس كه در وى ساكن باشد از عاهات و آفات رسته باشد ، و هرآنك قصد خرابى او كند ، در دنيا به بلاهاء گوناگون گرفتار شود و در آخرت مستوجب عذاب و عقاب حق تعالى باشد . ديگر روايت است ، كه رسول عليه السلام [ 49 ] فرمود كه در خراسان شهرى است كه آن را هرات گويند . در نواحى او شهر ديگر است كه او را فوشنج خوانند . در يك فرسنگى فوشنج