سيف بن محمد سيفى هروى

4

پيراسته تاريخنامه هرات ( فارسى )

مؤرّخينى كه پس از سيفى آمده‌اند همه او را شخص راستگو و كتابش را مفيد و معتبر دانسته‌اند . حافظ ابرو ، معين الدّين زمچى اسفزارى و عبد الرزاق سمرقندى در تأليفات خويش از اين كتاب مكرر استفاده و اقتباس نموده‌اند . امّا نثر مصنوع و متكلّف ، عبادت پردازيهاى منشيانه ، سجعهاى مكرّر و آرايش نثر با اشعار عربى و فارسى ، حجم كتاب را در مقايسه با مقدار مطالب تاريخى آن بزرگ و وسيع گردانيده است . نگارنده مدتى در كار بازنگرى و آماده‌سازى يگانه طبع قديم تاريخنامهء هرات ( به كوشش دانشمند فقيد هندى شادروان پروفسور محمد زبير صديقى ، كلكته ، 1362 ق / 1943 م ) سرگرم بود و به اين انديشه افتاد تا در كنار متن كامل ، يك متن مختصر كه درواقع لبّ تاريخنامهء هرات باشد ، فراهم آيد ، تا علاقه‌مندانى كه امكان تهيهء يك متن حجيم و مفصّل ، يا فرصت و حوصلهء قرائت آن را ندارند ، با داشتن اين دفتر مختصر از همهء مطالب تاريخى كتاب به آسانى بهره‌مند شوند ؛ بدون آن‌كه از شيوهء نگارش مؤلف بسيار دور بمانند . اين دفتر ، تاريخنامهء هرات را به عين نثر و عبارات سيفى هروى - اما بدون حشو و زوائد و تسجيعات و عبارت پردازيها و آرايشهاى منشيانه - عرضه مىدارد . سخن ، سخن سيف بن يعقوب است ؛ امّا آن سخنهايى كه خبر و تاريخ دارد . سجعهاى غيرضرورى ، پردازها و آرايشهاى پراطناب و ملال‌آور كه غالبا دلپذيرى سخن مؤلف را آسيب مىرسانيده و حامل هيچ تاريخ و اطلاع و خبرى نبوده ، حذف شده و در نتيجه حجم برگها به يك چهارم كاهش يافته و استفادهء پژوهشگران را آسان‌تر ساخته است . عناوين - با اندكى اختصار - براساس متن اصلى است و به جاى كلمهء ذكر و شمارهء ترتيبى ( مثلا : ذكر پنجم ) تنها عدد ( مثلا : 05 ) آمده و اگر عنوانى افزوده شده ، ميان قلّاب [ ] جا گرفته است . شماره‌هاى ميان قلّاب ، آغاز صفحات طبع كلكته را نشان مىدهد . مشهد ، 20 فروردين 1380 محمد آصف فكرت