سلطان با نيروهاى خود آنان را در لشكركشى به مسقط يارى كرد ، اما نيروهاى ايرانى و عمانى نتوانستند قلعه شهر مسقط را تصرف كنند و بعد از چهل روز محاصره به بندر جلفار بازگشتند . در همين ايام نيز لطيف خان به توطئه « محمد تقى خان شيرازى » مسموم شد و در محاصره مسقط جان به جان‌آفرين تسليم كرد و بدين ترتيب ، يكى از فرماندهان برجسته و لايق دريايى ايران بر اثر كينه و عداوت شخص والى فارس كشته شد و ضربهء سختى بر پيكر ناوگان دريايى جديد التأسيس وارد آمد . « 1 » حركت‌هاى سفيهانه محمد تقى خان شيرازى موجب گسترش شورش در سپاهيان ايران شد و بخش عمده‌اى از آنان به عنوان اعتراض ، لشكر را ترك كردند و به سواحل « كيش » و « بوشهر » و « كنگان » بازگشتند . محمد تقى خان بيگلر بيگى ، بار ديگر در ذى الحجه 1151 ق . / 1738 م . در بندر عباسى نيروهاى خود را براى حملهء جديد به عمان و مسقط گرد آورد ، اما در همين تاريخ ، شورشى در كهگيلويه به وقوع پيوست . نادر شاه نيز در اين موقع به فتح هندوستان اشتغال داشت . از اين‌رو ، والى فارس به شيراز بازگشت و به دفع شورش كهگيلويه پرداخت و پس از آن به فرمان نادر شاه ، مأمور دفع متمردان بلوچ شد و سپس از راه دريا و از طريق ولايت سند به طرف قندهار حركت كرد و در صفر سال 1153 ق . / 1740 م . در نادرآباد به حضور شاه رسيد . « 2 » نادر شاه او را از مقام خود عزل كرد و در اردوگاه نگاه داشت . ارتباط نزديك محمد تقى خان شيرازى با نادر شاه موجب شد كه او چندى بعد بخشوده و دوباره به والىگرى فارس منصوب شود . « 3 » در همين ايام ، تشديد اختلافات در عمان موجب شد امام سيف بن سلطان دوباره از نيروهاى ايرانى طلب يارى كند . « 4 » كلبعلى خان ، برادر زن نادر شاه كه به سمت سردار گرمسيرات منصوب شده بود ، خود را به بندر عباسى رسانيد و مدتى بعد نيز « محمد تقى خان شيرازى » به او پيوست . كلبعلى خان و محمد تقى خان و امام مسقط از طريق دريا به مسقط رفتند . « 5 » نيروهاى مشترك توانستند شهر صحار را به تصرف درآورند و بخش بزرگى از عمان ساحلى را از مخالفان پاكسازى كنند . « 6 » اين پيروزى نيز به علت غرور و كبر بيش از حد محمد تقى خان شيرازى دوام چندانى نياورد و او كه با كلبعلى خان ، ديگر سردار ايرانى ، اختلاف پيدا كرده بود ، كلبعلى خان را به سرنوشت لطيف خان دچار ساخت و در يك توطئه ، اين سردار ايرانى را كشت و خود با همراهانش عليه نادر شاه شورش كرد . « 7 » در همان حال « احمد بن سعيد » كه عليه سيف بن سلطان شورش كرده بود ، از اين موقعيت بهره جست و در نبردى سخت ، باقىماندهء نيروهاى ايرانى را در عمان شكست داد و خود ، زمام امور را به دست گرفت . « 8 » به اين ترتيب ، دومين عمليات دريايى ايران در خليج فارس و اقيانوس هند به شكست انجاميد و سرداران ايرانى شركت‌كننده در اين نبرد ، مانند نخستين دورهء حملات ، بر اثر اختلاف و دودستگى ، نيروهاى خود را تحليل بردند و نهايتا امكان بهره‌بردارى از اين موقعيت به درستى فراهم نشد . نادر شاه ، پس از اين ماجرا ، به مدت دو سال درگير مقابله با شورش محمد تقى خان شيرازى بود و سرانجام در سال 1157 هجرى او را دستگير كرد و به قتل رساند . « 9 » نادر شاه با توجه به تجربهء به دست آمده در اين ايام ، درصدد برآمد به طور جدى اقدام به تشكيل ناوگان دريايى در درياى خزر و خليج فارس كند . اقدامات او در درياى خزر با تلاش‌هاى « جان التون » ، تا حدودى با موفقيت همراه بود ، هرچند كه واكنش شديد روس‌ها و كارشكنى آنان ، اين طرح را با شكست مواجه ساخت . اما نادر شاه در ساختن كشتى در سواحل خليج فارس و حمل چوب از سواحل درياى خزر به اين ناحيه نيز چندان موفق نبود . او در انجام اين امر مهم ، بهترين راه‌حل ممكن را به كار گرفت كه ارتباط مستقيم با كشتىسازان بندر « سورات » بود . در آن ايام ، بندر « سورات » يكى از كانون‌هاى اصلى ساخت كشتىهاى بزرگ تجارى و نظامى در منطقه محسوب مىشد و بسيارى از مالكان كارگاه‌هاى اين بندر ، از پارسيان ايرانى تبارى بودند كه اجدادشان پس از حملهء اعراب ، به هندوستان مهاجرت كرده و در اين نواحى مقيم شده بودند . كشتىسازان « سورات » مشهورترين كشتىسازان جهان در آن ايام به شمار مىرفتند . در حاشيهء بندر « سورات » ، يك خليج مصنوعى درست شده بود كه در آنجا كشتىها طراحى و ساخته مىشد . اگرچه كشتىهاى « سورات » بسيار گرانقيمت بودند ، اما به علت استحكام و خوبى مصالح ، خواهان بسيارى داشتند . نادر شاه با آگاهى از اين مسئله ، طى حكمى به نظام الملك - والى دكن - امر به ساختن چند كشتى داد . كشتىهاى سفارشى پس از چند سال ساخته شد و هنگامى كه نادر شاه مشغول خواباندن شورش داغستان بود ، دريافت كه كشتىهاى ايرانى در بندر سورات به آب انداخته شده‌اند . « ميرزا مهدى خان استرآبادى » در اين‌باره نوشته است : « بر وفق فرمان ، كشتيهاى آسمان شوكت كه هر يك كشور آبدان درياى پرشور را سور متين بودند ، در بندر سورات اتمام يافته و غرابات طيارات و طيارات غربات كه بر نسرين پيشى مىگرفتند . . . والى سورات آن سفاين را كه هر فلكى در بحر عظيم الفلك از سفينه فلك ياد مىداد . » « 10 » اين كشتىها را به طرف مسقط حركت دادند و چون در فصل

--> ( 1 ) . حكومت نادر شاه ، پيشين ، ص 169 . ( 2 ) . جهانگشاى نادرى ، پيشين ، ص 339 . ( 3 ) . درّه نادره ، پيشين ، ص 582 . ( 4 ) . تاريخ عمان المقتبس من كشف الغمه ، پيشين ، صص 148 - 145 . ( 5 ) . جهانگشاى نادرى ، پيشين ، ص 398 . ( 6 ) . تاريخ عمان المقتبس من كشف الغمه ، پيشين ، صص 149 - 146 . ( 7 ) . براى آگاهى از جزئيات اين حادثه بنگريد به : روزنامه ميرزا محمد كلانتر فارس ، تصحيح عباس اقبال ، تهران ، كتابخانه سنايى و طهورى ، 1362 ، صص 16 - 14 ، ( 8 ) . عمان عبر التاريخ ، پيشين ، جلد چهارم ، صص 13 - 110 . ( 9 ) . فارس‌نامه ناصرى ، پيشين ، ج 1 ، ص 568 ؛ همچنين : روزنامه ميرزا محمد كلانتر فارس ، پيشين ، ص 18 . ( 10 ) . درّه نادره ، پيشين ، ص 581 - 580 .