پلوتارخ ( مترجم : كسروى )
484
ايرانيان و يونانيان به روايت پلوتارخ ( فارسي )
لشكرگاه كشتيها گرديد و در راه كه مىرفت مردى را با خرى ديد كه راه مىپيمود . از او نامش را پرسيد و آن مرد چنين گفت : نام خودم ايوتوخوس « 1 » و نام خرم نيكون « 2 » است . قيصر شادمان گرديده و پس از جنگ هنگامى كه مىخواست از نوكهاى كشتيها نشان در آن جايگاه به نام يادگار فيروزى خود پديد آورد دستور داد كه پيكرهاى هم براى آن مرد و خر او از برنز ساختند و در آنجا برگماشت . بارى قيصر نخست به كشتيهاى ديگر خود سر زده سپس روانه دست چپ گرديد و چون كشتيهاى دشمن را مىديد كه در تنگهها آرام ايستادهاند چنانكه تو گويى لنگر انداختهاند سخت در شگفت شده او نيز كشتيهاى خود را به دورى يك ميل از آنها نگه داشت . اين هنگام بادى از سوى دريا ورزيدن گرفت . سپاهيان آنتونيوس از ايستادن فرسوده شده و از آن سوى چون به كشتىهاى دراز و بلند خود مغرور بودند و آنها را شكستناپذير مىانگاشتند كشتيها دست چپ ايشان به جنبش درآمدند . قيصر اين را ديده سخت شادمان گرديد و به كشتيهاى خود دستور داد كه باز پس نشسته و آن كشتيها را تا بتوانند به سوى دريا بكشند زيرا مقصود وى آن بود كه در دريا جاى پهناورى به دست آورد تا كشتيهاى چابك ورزيده او به آسانى بتواند چرخ زده و از هر سوى حمله به كشتيهاى سنگين و كند كار دشمن كند . و چون نبرد آغاز شد كشتيها نتوانستند با يكديگر زد و خورد نمايند و كله به كله يكديگر بزنند . زيرا كشتيهاى آنتونيوس از سنگينى و كندى چنين كارى نمىتوانست و كشتيهاى قيصر هم به چنين كارى دليرى نمىنمود . از اين جهت كه كشتيهاى دشمن با آهنها استوار گرديده و با برنز پارهها پوشيده شده و درخور زدن و شكستن نبود . همچنين نمىتوانستند از پهلوى آن كشتيها حمله بياورند زيرا آنها را از تختههاى كلفت
--> ( 1 ) . Eytuchus كلمهاى است لاتينى به معنى نيكبخت ( 2 ) . Nicon كلمهاى است لاتينى به معنى فيروزمند و از اين معنىهاست كه قيصر پاسخ آن مرد را به فال نيك گرفته .